ࡱ>  o)`bjbj{{%xxx4h|p,~  "   """$mh`x#"@"##  zzz#/ x z#zzfx   q&ES.vPvl0<555xh"0#"z?#[#"""h"""####$D AZRBAYCAN RESPUBL0KASI THS0L NAZ0RL0Y0 AZRBAYCAN DVLT 0QT0SAD UN0VERS0TET0 MAG0STRATURA MRKZ0 lyazmas1 hququnda KR0MOV TALEH NEMAN olunun DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin uotu vY hesabat1 problemlYri mvzusunda MAG0STRL0K D0SSERTAS0YASI 0xtisas1n _ifri vY ad1: 060402 Mhasibat uotu vY audit 0xtisasla_ma: 0slehsal sferas1nda mhasibat uotu vY audit Elmi rYhbYr: i.e.n., dos. Quliyev V.M. Magistr proqram1n1n rYhbYri: prof. Da_dYmirov .0. Kafedra mdiri: i.e.d., prof. SYbzYliyev S.M. BAKI  2016 MNDR0CAT G0R0^ & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & ..3FS0L I. DYR0 XAR0C0 VALYUTA 0L 0FAD OLUNAN AKT0VLR0N V HDL0KLR0N UOTU V HESABATININ NZR0-METODOLOJ0 SASLARI & & & & . 81.1. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin iqtisadi mahiyyYti vY tan1nma _YrtlYri & & & & & & & & & & & & &  81.2. Xarici valyuta ilY Yks etdirilYn balans maddYlYrinin tYsnifat1 & & & ...201.3. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin uotu vY hesabat1n1n metodoloji prinsiplYri & & & & & & & & & & & & & . 26FS0L II. DYR0 XAR0C0 VALYUTA 0L 0FAD OLUNAN AKT0VLR0N V HDL0KLR0N UOTU METOD0KASI &  492.1. Xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ uzunmddYtli aktivlYrin milli valyuta ilY yenidYn hesablanmas1n1n uotu qaydas1 & & & & & & & . 492.2. Xarici valyuta ilY Yks etdirilYn ehtiyatlar1n milli valyuta ilY yenidYn hesablanmas1 vY onun nYticYlYrinin uotu & & & & & & & & & & & . 592.3. Xarici valyuta ilY ifadY olunan pul aktivlYrinin milli valyuta ilY yenidYn hesablanmas1n1n uotu metodikas1 & & & & & & & & & & . 682.4. Xarici valyuta ilY ifadY olunan hdYliklYrin milli valyuta ilY yenidYn hesablanmas1n1n uotu & & & & & & & & & & & & & & & & & & &  782.5. XaricdY fYaliyyYtin gstYricilYrinin hesabat1n tYqdimolunma valyutas1na yenidYn hesablanmas1 & & & & & & & & & & & & & & . 922.6. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin uotu vY hesabat1n1n tYkmillY_dirilmYsi istiqamYtlYri & & & & & & & & & .. 97NT0C & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & ...1020ST0FAD OLUNMU^ DB0YYAT & & & & & & & & & & & & & ..107 G0R0^ Mvzunun aktuall11. lkY iqtisadiyyat1n1n dinamik inki_af1, mvafiq normativ-hquqi bazan1n formala_d1r1lmas1 iqtisadiyyata xarici investisiya ax1n1n1n gclYnmYsinY, hYminin kapital1n xaricY ax1n1na Ylveri_li _Yrait yaratm1_ oldu. lkYnin mYssisY vY _irkYtlYrinin xarici iqtisadi fYaliyyYti hYyata keirmYsi n i_lYnib haz1rlanm1_ oxsayl1 qanunlar, qaydalar beynYlxalq praktikada tYtbiq olunan sYnYdlYrY vY qaydalara uyunla_d1r1ld1. Son dvrlYrdY qeyri-neft ixrac1n1n art1r1lmas1 sahYsindY fYaliyyYti YhatY edYn bir s1ra iqtisadi, tY_kilati tYdbirlYr qYbul edildi vY hYmin tYdbirlYrin bYzilYri art1q real praktikada tYtbiqini tapm1_d1r. TYbiidir ki, xarici iqtisadi fYaliyyYtin, o cmlYdYn ixrac vY idxal YmYliyyatlar1n1n hYyata keirilmYsi zaman1 xarici valyutadan istifadY olunmas1 zYruriliyi meydana 1x1r. Xarici valyuta ilY apar1lan YmYliyyYtlar1n, elYcY dY dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ aktivlYrin, hdYliklYrin, kapital1n, gYlir vY xYrclYrin funksional valyutada Yks etdirilmYsi, yaxud yenidYn hesablanmas1 mYyyYn mYzYnnY fYrqlYrinin yaranmas1na gYtirib 1xar1r, bu da istYr-istYmYz xarici iqtisadi fYaliyyYti hYyata keirYn hYr bir _irkYtin maliyyY vYziyyYtinY vY maliyyY nYticYlYrinY ciddi tYsir edir. Odur ki, bu sahYdY uot vY hesabat sistemi elY qurulmal1d1r ki, ba_ vermi_ btn YmYliyyatlar, aktivlYrin vY hdYliklYrin qal1qlar1 barYdY drst vY faydal1 informasiya YldY etmYk mmkn olsun. Uot vY hesabat sistemi dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan YmYliyyatlar1, aktivlYri vY hdYliklYri hYm mYzmun-mahiyyYt bax1m1ndan, hYm dY informasiya formala_d1rmaq bax1m1ndan tYsniflY_dirmYyY vY qiymYtlYndirmYyY imkan vermYlidir. Sadalanan vY digYr mYsYlYlYrin mvcud uot-hesabat sistemindY nYzYri, metodoloji vY praktiki nqteyi-nYzYrdYn necY realla_d1r1ld11n1 tYdqiq etmYk vY tYhlilini aparmaq, bu sahYdY olan at1_mazl1qlar1 a_kara 1xarmaq, onlar1n aradan qald1r1lmas1na dair tYklif vY tvsiyYlYr haz1rlamaq zYruriliyi yarad1r. Btn bunlar seilmi_ magistr dissertasiyas1n1n mvzusunun aktuall11n1, onun mYqsYdini vY vYzifYlYrini dY mYyyYn edir. TYdqiqat1n mYqsYdi vY vYzifYlYri. TYdqiqat1n Ysas mYqsYdi  dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan YmYliyyatlar1n, aktivlYrin vY hdYliklYrin uotu vY hesabat1n1n mvcud nYzYri-metodoloji vY praktiki aspektlYrini tYhlil etmYk vY onlar1n tYkmillY_dirilmYsi istiqamYtlYrini Ysasland1rmaqdan ibarYtdir. Qoyulmu_ mYqsYdY uyun olaraq dissertasiya i_indY a_a1dak1 vYzifYlYr mYyyYnlY_dirilmi_dir: dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan YmYliyyatlar1n, aktivlYrin vY hdYliklYrin iqtisadi mahiyyYtini a1qlamaq, onlar1n uot vY hesabatda tan1nmas1 kriteriyalar1n1 mYyyYnlY_dirmYk; mYzYnnY fYrqlYrinin yaranmas1na gYtirib 1xaran YmYliyyatlar1n, balans maddYlYrinin tYsnifat1n1 yrYnmYk vY tYhlil etmYk; dYyYri xarici valyuta ilY Yks etdirilYn YmYliyyatlar1n vY maliyyY hesabat1n1n elementlYri olan aktivlYrin vY hdYliklYrin uotu vY hesabat1n1n Ysas1nda qoyulmu_ metodoloji prinsiplYri ara_d1rmaq; dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan qeyri-pul aktivlYrinin uot modellYrindYn as1l1 olaraq yenidYn hesablanmas1 vY bu zaman yaranan mYzYnnY fYrqlYrinin uot vY hesabatda Yks etdirilmYsinin metodoloji-praktiki qaylar1n1 _Yrh etdirmYk; dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan cari YmYliyyatlar1n vY valyuta vYsaitlYrinin funksional valyuta ilY yenidYn hesablanmas1 vY onun nYticYlYrinin uotu metodikas1n1 tYhlil etmYk; dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan hdYliklYrin yaranmas1 vY dYnilmYsi zaman1 yaranan mYzYnnY fYrqlYrinin uotunun apar1lmas1 sxemini gstYrmYk; dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin, hdYliklYrin, kapital1n, gYlirlYrin vY xYrclYrin mxtYlif mYzYnnYlYrlY yenidYn hesablanmas1 vY maliyyY hesabat1nda Yks etdirilmYsi prosedurlar1n1 gstYrmYk vY tYhlil etmYk; dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan YmYliyyatlar1n, aktivlYrin vY hdYliklYrin mbadilY mYzYnnYlYrindYn istifadY etmYklY funksional valyuta ilY yenidYn hesablanm1sanan uotu vY hesabat1n1n daha tYkmillY_dirilmYsinY dair tYkliflYr haz1rlamaq vY onlar1 Ysasland1rmaq. Dissertasiya i_inin elmi yeniliyi vY praktiki YhYmiyyYti. Dissertasiya i_inin elmi yeniliyi  dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan YmYliyyatlar1n, aktivlYrin vY hdYliklYrin funksional valyuta ilY yenidYn hesablanmas1 vY onun nYticYlYrinin uot vY hesabatda Yks etdirilmYsi metodlar1 vY qaydalar1n1n kompleks _YkildY ara_d1r1lmas1 vY aprobasiya olunmas1ndan ibarYtdir. TYdqiqat prosesindY a_a1dak1 YhYmiyyYtli elmi nYticYlYr YldY olunmu_dur: dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin mahiyyYti a1qlanm1_, onlar1n ilkin olaraq tan1nmas1 kriteriyalar1 dYqiqlYndirilmi_dir; mYzYnnY fYrqlYrinin mYyyYn edilmYsi vY uotunun apar1lmas1 n dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin tYsnifat1 apar1lm1_d1r; dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin apar1lm1_ tYsnifat1 Ysas1nda hYmin aktivlYrin vY hdYliklYrin hYrYkYti zaman1, elYcY dY yenidYn hesablanmas1 zaman1 yaranan nYticYlYrin uotda Yks etdirilmYsi metodikas1 aprobasiya edilmi_dir; xarici valyuta ilY YmYliyyatlar aparan, xaricdY fYaliyyYt gstYrYn _irkYtlYrin maliyyY vYziyyYtini vY maliyyY nYticYlYrini obyektiv qiymYtlYndirmYk vY tYhlil etmYk n qeyri-pul maddYlYrinY aid olunan ehtiyatlar1n yenidYn hesablanmas1 zaman1 tarixi dYyYr zaman1 mvcud olmu_ mYzYnnY ilY deyil, hesabat dvrnn sonuna olan mYzYnnY ilY Yks etdirilmYsi zYruriliyi Ysasland1r1lm1_d1r; mYzYnnY fYrqinin Ysas YmYliyyat fYaliyyYti vY sair YmYliyyat fYaliyyYti zrY ayr1ca subhesablarda uota al1nmas1 zYruriliyi gstYrilmi_ vY bunun n mvafiq subhesablar mYyyYnlYqdirilmi_dir. Dissertasiya i_inin praktiki YhYmiyyYti xarici iqtisadi fYaliyyYti hYyata keirYn mYssisY vY _irkYtlYrdY xarici valyuta ilY apar1lan YmYliyyatlar1n, dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ aktivlYrin vY hdYliklYrin funksional valyuta ilY uotu vY hesabat1n1n tY_kili, apar1lmas1 qaydalar1na dair konkret situasiyalar1n izah edilmYsindYn, bir s1ra tYkliflYrin haz1rlanmas1ndan ibarYtdir. 0_in praktiki YhYmiyyYti hYm dY ondan ibarYtdir ki, dissertasiyada tYdqiq edilmi_ vY hYlli gstYrilmi_ mYsYlYlYr xarici iqtisadi fYaliyyYtin uotunun vY hesabat1n1n tYkmillY_dirilmYsindY istifadY oluna bilYr. TYdqiqat1n obyekti vY predmeti. TYdqiqat i_inin obyekti dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin uotu vY hesabatda Yks etdirilmYsinin metodoloji vY praktiki problemlYridir. TYdqiqat1n predmetini xarici valyuta YmYliyyatlar1n1n, dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin funksional valyuta ilY uotunun apar1lmas1 qaydalar1 vY prosedurlar1n1n tYdqiq olunmas1, onlar1n funksional valyuta ilY yenidYn hesablanaraq maliyyY hesabat1nda Yks etdirilmYsi mYsYlYlYri tY_kil edir. TYdqiqat1n nYzYri vY metodoloji Ysas1n1 lkYmizin vY xarici lkY alimlYrinin tYdqiqatlar1, dYrusliklYri, dYrs vYsaitlYri, metodiki vYsaitlYri, AzYrbaycan Respublikas1nda xarici iqtisadi fYaliyyYti, hYminin maliyyY uotu vY hesabat1 sistemini tYnzimlYyYn qanunlar1, milli vY beynYlxalq uot vY hesabat standartlar1d1r. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin, valyuta YmYliyyatlar1n1n uotu vY hesabat1n1n nYzYri, metodoloji vY praktiki aspektlYri tYdqiq olunarkYn Xarici valyuta mYzYnnYlYrindY dYyi_ikliklYrin tYsiri adl1 MHBS 21 vY Xarici valyuta mYzYnnYlYrindY dYyi_ikliklYrin uotu zrY MMUS 22-nin mddYalar1 vY tYsbitlYri Ysas gtrlm_dr. Bundan ba_qa Valyuta tYnzimi haqq1nda AR Qanununun mddYalar1 nYzYrY al1nm1_d1r. TYdqiqat1n apar1lmas1 metodikas1 kimi mummetodoloji tYdqiqat metodlar1, statistik vY iqtisadi tYhlil metodlar1 istifadY olunmu_dur. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin, hdYliklYrin utoda Yks etdiridmYsi, maliyyY hesabat1nda yenidYn hesablanmas1 zaman1 ikili yaz1l1_, ilkin dYyYrlY, YdalYtli dYyYrlY, balans dYyYrilY qiymYtlYndirmY metodlar1ndan geni_ istifadY edilmi_dir. 0_in nYticYlYrinin praktiki tYtbiq edilmYsi imkanlar1. Dissertasiya i_inin mxtYlif paraqraflar1nda _Yrh edilmi_ metodoloji vY praktiki xarakterli misallar, hYminin formulY edilmi_ tYkliflYr lkYdY xarigci iqtisadi fYaliyyYti hYyata keirYn _irkYtlYrin uot vY hesabat1n1n tY_kili vY apar1lmas1 zaman1 metodiki vY praktiki vYsait kimi istifadY oluna bilYr. Dissertasiya i_inin hYcmi vY qurulu_u. Magistr dissertasiyas1 giri_dYn, iki fYsildYn, nYticYdYn vY istifadY olunmu_ YdYbiyyat siyah1s1ndan ibarYtdir. 0_in hYcmi 110 sYhifYdYn, istifadY olunmu_ YdYbiyyat1n siyah1s1 isY 31 addan ibarYtdir. FS0L I. DYR0 XAR0C0 VALYUTA 0L 0FAD OLUNAN AKT0VLR0N V HDL0KLR0N UOTU V HESABATININ NZR0-METODOLOJ0 SASLARI 1.1. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin iqtisadi mahiyyYti vY tan1nma _YrtlYri DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin iqtisadi mahiyyYtini a1qlamazdan ncY onlar1n nY zaman vY necY yaranmas1n1 q1sa _YkildY nYzYrdYn keirmYk mYqsYdYuyundur. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin yaranmas1 ilk nvbYdY hYr bir mYssisYnin, yaxud _irkYtin xarici iqtisadi fYaliyyYti ilY bal1d1r. Bu fYaliyyYt z mYzmunu vY qurulu_u etibar1 ilY mxtYlif ola bilYr: mallarla, i_lYr vY xidmYtlYrlY beynYlxalq ticarYt; istehsalla bal1 beynYlxalq YlaqYlYr; kapital1n vY investisiyalar1n hYrYkYti ilY YlaqYdar fYaliyyYt; elmi vY texniki sahYdY beynYlxalq YlaqYlYr; valyuta-maliyyY vY kredit sahYsindY fYaliyyYt vY s. GstYrilYn vY digYr fYaliyyYt nvlYri vY istiqamYtlYri zrY rezident vY qeyri-rezident hquqi vY fiziki _YxslYr aras1nda balanan kontraktlar, sazi_lYr, mqavilYlYr btn hallarda aktivlYrin vY hdYliklYrin yaranmas1na sYbYb olur. Xarici partnyorlarla YlaqYlYr nYticYsindY yaranan aktivlYrin vY hdYliklYrin dYyYrinin xarici valyutada Yks etdirilmYsi obyektiv zYrurYtdir. Ba_qa szlY, xarici iqtisadi fYaliyyYtin hYyata keirilmYsi zaman1 xarici valyutadan istifadY olunmas1 qa1lmazd1r. Ancaq dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin yaranmas1 yaln1z svdYlY_mYlYrin xarici valyuta ilY apar1lmas1 zYruriliyi ilY bal1 deyildir. 0stYnilYn mYssisY xaricdY fYaliyyYt dY hYyata keirY bilYr vY/vY ya z maliyyY hesabat1n1n xarici valyutada tYqdim edYr. BelYliklY, dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin meydana 1xmas1 a_a1dak1 sYbYblYrdYn ola bilYr: xarici partnyorlarla svdYlY_mYlYrin apar1lmas1 n xarici valyutadan istifadY olunmas1 zYruriliyindYn; xaricdY fYaliyyYt hYyata keirilmYsi zYruriliyindYn; maliyyY hesabat1n1n xarici valyuta ilY tYqdim olunmas1 zYruriliyindYn. Xarici valyuta tYkcY svdYlY_mY YmYliyyatlar1 zaman1 deyil, hYminin aktivlYr vY hdYliklYr zrY qal1qlar1n Yks etdirilmYsi zaman1 istifadY edilir. SvdYlY_mY YmYliyyatlar1n1n Yks etdirilmi_ olduu xarici valyutan1n, elYcY dY funksional valyutan1n mbadilY mYzYnnYlYri sabit olmad11 n onlar1n, daha dorusu, hYmin YmYliyyatlar1n nYticYlYrini yenidYn hesablamaq laz1m gYlir. YenidYn hesablama maliyyYt nYticYlYrinY tYsir edir vY demYli, mYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabat1n dYyi_ilmYsinY sYbYb olur. gYr kapital1n hYrYkYti ilY bal1 mYzYnnY dYyi_ikliklYri olarsa, onda hYmin dYyi_ikliklYrdYn yaranan nYticY kapital1n dYyi_ilmYsi haqq1nda hesabatda z Yksini tapacaqd1r. MYzYnnY mbadilYsinin dYyi_ilmYsi zaman1 dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ aktivlYrin vY hdYliklYrin qal1qlar1n1n da yenidYn hesablanmas1 zYruriliyi yaran1r vY yenidYn hesablaman1n nYticYlYri sonda z Yksini mvafiq balans maddYlYrinin dY dYyi_ilmYsinY gYtirib 1xar1r. Bizim haz1rk1 mYtndY i_lYtdiyimiz bir ox anlay1_lar1n, mYsYlYn, aktivlYrin hdYliklYri, xarici valyutan1n mYzYnnY mbadilYsinin, xaricdY fYaliyyYtin, valyuta YmYliyyatlar1n1n vY sairYnin iqtisadi mYzmununu vY mahiyyYtini amadan onlar1n uotunu tY_kil etmYk vY maliyyY hesabat1nda Yks etdirmYk mmkn deyildir. Uot vY hesabat elementlYri, obyektlYri olan hYmin anlay1_lar1n iqtisadi mahiyyYti vY mYzmununun a1qlanmas1 onlar1n kYmiyyYtinin mYyyYn edilmYsinin Ysas1nda durur. Odur ki, biz hYmin anlay1_lar1 nYzYrdYn keirYk. Qeyd edYk ki, onlar1n tYrifi, mahiyyYti vY mYzmunu oxlu sayda beynYlxalq vY milli normativ-hquqi sYnYdlYrdY, mvafiq YdYbiyyatlarda kifayYt qYdYr geni_ a1qlanm1_ vY _Yrh edilmi_dir. Bk bax1mdan szsz ki, MaliyyY hesabat1n1n haz1rlanmas1 vY tYqdim edilmYsi prinsiplYrinin, MaliyyY Hesabat1n1n BeynYlxalq Standartlar1n, Milli Mhasibat uotu standartlar1n1n Konseptual Ysaslar1n1n, Milli Mhasibat Uotu Standartlar1n1n rolunu vY YhYmiyyYtini xsusilY qeyd etmYk laz1md1r. PrinsiplYrdY vY Konseptual Ysaslarda aktivlYrY vY hdYliklYrY demYk olar ki, ox_ar tYriflYr verilir. AktivlYr  kemi_ hadisYlYr nYticYsindY yaranm1_, mYssisYnin nYzarYtindY olan vY gYlYcYkdY mYssisYyY iqtisadi fayda gYtirmY ehtimal olan iqtisadi resurslard1r (2, s. 45; 3, s. 8). Qeyd edYk ki, bu resurslara YmYk resurslar1 daxil deyildir, nki mYssisYnin hYmin resurslar zYrindY nYzarYti yoxdur. 0qtisadi resurslar o zaman nYzarYt olunan hesab edilir ki, mYssisY hYmin aktivlYrin istifadYsinY digYr mYssisYlYri buraxm1r vY onlar1n istifadYsindYn al1nan iqtisadi fayda zYrindY nYzarYti hYyata keirir. GYlYcYk iqtisadi faydan1n ax1b gYlmYsi gYlirlYrin artmas1, xYrclYrin isY azalmas1 demYkdir. BelYliklY, PrinsiplYr vY Konseptual Ysaslar o Ymlak1, yaxud resurslar1 aktivlYrY daxil etmYyY icazY verir ki, onlar: _irkYt, yaxud mYssisY tYrYfindYn nYzarYt olunand1r; kemi_ hadisYlYr nYticYsindY mYssisYyY mYxsusdur; gYlYcYkdY mYssisYnin iqtisadi fayda gtrmYsini tYmin edYcYkdir. 0qtisadi resurslar1 aktivlYr kimi identifikasiyala_d1rarkYn (qYbul edYrkYn) BeynYlxalq vY Milli Standartlar mlkiyyYt formas1 konsepsiyas1ndan deyil, nYzarYt konsepsiyas1ndan 1x1_ edir. MYsYlYn, maliyyY icarYsi _YrtilY icarYyY gtrlm_ obyektin icarYdar1n vY ya icarYyY verYnin balans1nda olmas1 he bir rol oynam1r, Ysas mYsYlY hYmin obyektin kimin nYzarYti (istifadYsi) alt1nda olmas1d1r, obeykt icarYdar1n balans1nda da Yks etdirilY bilYr, ya da icarY mddYtinin sonunadYk icarYyY verYnin balans1nda qala bilYr. AktivlYrdY z tYcYssmn tapan gYlYcYk iqtisadi fayda mxtYlif yollarla realla_d1r1la bilYr. MYsYlYn, aktiv ayr1ca, ya da digYr aktivlY birlikdY mYhsulun istehsal1 vY sat1_1nda, xidmYtlYrin gstYrilmYsindY, i_lYrin grlmYsindY istifadY oluna, digYr aktivlYrY mbadilY edilY, hdYliklYrin dYnilmYsi n istifadY oluna bilYr. Son nYticYdY gYlYcYk iqtisadi fayda pul vYsaitlYrinin vY onlar1n ekvivalentlYrinin potensial daxilolmalar1nda Yksini tapacaqd1r. Bu cr pul vYsaitlYri vY onlar1n ekvivalentlYri zlYri dY aktiv hesab olunur. MaliyyY Hesabat1n1n BeynYlxalq Standartlar1 (MHBS), elYcY dY Milli Mhasibat Uotu Standartlar1 (MMUS) gstYrir ki, debitor borclar1 vY digYr ox_ar aktivlYr mlkiyyYt hquqlar1 da daxil olmaqla ixtiyari hquqlarla YlaqYdard1r, ancaq mlkiyyYt hququ aktivin hesabatda tan1nmas1 n birinci dYrYcYli YhYmiyyYtY malik deyildir. gYr aktivin istifadYsi mYssisYyY gYlYcYk iqtisadi fayda gYtirmYk ehtimal1na malik deyildirsY, onda hYmin aktiv maliyyY hesabat1nda zYrYr, yaxud dvrn xYrclYri kimi Yks etdirilmYsidir. MHBS vY MMUS obyektin maliyyY hesabat1n1n elementlYrindYn biri olan aktiv kimi tan1nmas1 n iki kriteriya (_Yrt) mhm etmi_dir: a) obyektlY bal1 gYlYcYk iqtisadi fayda byk ehtimalla mYssisYyY daxil olacaqd1r; b) obyekti etibarl1 _YkildY lmYk (qiymYtlYndirmYk) mmkndr. MYssisYnin iqtisadi resurslar1n1n aktiv kimi qYbul edilmYsi zaman1 onun gstYrilYn tan1nma kriteriyalar1na uyunlu_unun olub-olmamas1n1 a_a1dak1 _YkildYn grmYk olar (_Ykil 1.1.1).  ^Ykil 1.1.1. MYssisYnin iqtisadi resurslar1n1n aktivlYr kimi tan1nmas1 n mYyyYn olunmu_ kriteriyalara uyunluunun yoxlan1lmas1. AktivlYr mYssisYyY mxtYlif yollarla daxil ola bilYr vY onlar1n tYsYrrfatdan 1xmas1 mxtYlif sYbYblYrdYn yarana bilYr. AktivlYr mxtYlif fiziki formada ola bilYr (torpaq, tikililYr, binalar, avadanl1q, istehsal ehtiyatlar1, haz1r mYhsul vY mal ehtiyatlar1 vY s.). Onlar hYm dY pul formas1nda, onlar1n ekvivalentlYri formas1nda, qiymYtli ka1zlar _YklindY mvcud ola bilYr. Bundan ba_qa aktivlYr qeyri-maddi vY qeyri-monetar (pul) formas1nda tYzahr edY bilYr (patentlYr, lisenziyalar, pou-haular, proqram mYhsullar1, ticarYt markalar1 vY s.). AktivlYrin xsusi qrupunu debitor borclar1 vY al1nmal1 olan digYr borc hquqlar1 tY_kil edir. BtvlkdY isY aktivlYrin mvcudluq formas1 mvcuddur: a) maddi aktivlYr; b) maliyyY aktivlYri; c) qeyri-maddi (monetar olmayan) aktivlYr. AktivlYrin mvcudluq formas1ndan as1l1 olmayaraq onlar1 birlY_dirYn mumi cYhYtlYr vard1r. Onlar1n Yn mumi xsusiyyYti ondan ibarYtdir ki, onlar1n gYlYcYkdY mYssisYyY iqtisadi fayda gYtirmY ehtimal1 vard1r. Fiziki mvcudluq formas1ndan as1l1 olmayaraq aktivlYrin ham1s1 dYyYr (pul) ifadYsindY qiymYtlYndirilir vY uota al1n1r. BelYliklY, hYm aktivlYrin z dYyYri, yaxud onlar1n YldY olunmas1na. Yarad1lmas1na YkilYn xYrclYr, hYm dY onlar1n istifadYsindYn olan gYlirlYr pul ifadYsindY llr. Bu da imkan verir ki, hYr bir mYssisY gYlirlYri vY xYrclYri mqayisY etsin vY fYaliyyYt nYticYlYrini hesablas1n. AktivlYrin dYyYrini mYyyYn etmYk n mxtYlif qiymYtlYndirmY metodlar1ndan istifadY olunur. AktivlYrin mvcudluu vY hYrYkYti barYdY laz1mi informasiya formala_d1rmaq n qiymYtlYndirmYdYn ba_qa digYr metodoloji prosedurlardan vY qaydalardan da istifadY olunur. Onlar barYdY biz dissertasiya i_inin nvbYti paraqraflar1nda shbYt aaca1q. PrinsiplYr vY Konseptual saslar maliyyY hesabat1n1n elementlYrindYn biri kimi hdYliklYri mYyyYn etmi_dir. HYmin sYnYdlYrY grY hdYlik  mYssisYnin kemi_ dvrlYrin hadisYlYri nYticYsindY yaranm1_ elY borcudur ki, onun dYnilmYsi, yaxud tYnzimlYnmYsi zndY iqtisadi faydan1 tYcYssm etdirYn resurslar1n mYssisYdYn ax1b getmYsinY sYbYb olacaqd1r (2, s. 45; 3, s. 8). Ancaq PrinsiplYrdY vY Konseptual saslarda hdYlik bir qYdYr fYrqli kimi izah olunur. BelY ki, PrinsiplYrdY hdYlik _irkYtin yaln1z cari borcu kimi, Konseptual saslarda isY  mYssisYnin mvcud borcu kimi gstYrilir. Buradan belY nYticY 1xarmaq olar ki, PrinsiplYr uzunmddYtli borclar1 hdYlik kimi qYbul etmir vY hdYlik YsasYn 1 il YrzindY dYnilmYli olan borc kimi qYbul edilir. PrinsiplYrdY hdYliyin yaln1z cari borc kimi qYbul edilmYsi grnr onunla bal1d1r ki, burada uzunmddYtli hdYliklYrin hesabat dvrndY dYnilYcYk mYblYin uzunmddYtdi borclar1n deyil, cari borclar1n tYrkibindY uota al1nmas1 zYruriliyi gstYrilir. Lakin uzunmddYtli borclar1n bir ildYn art1q mddYtdY dYnilmYli olan hissYsinin hdYlik kimi gstYrilmYsi zYnnimizcY dzgn say1la bilmYz. hdYliyY PrinsiplYrdY vY Konseptual Ysaslarda verilYn tYriflYrin dYrindYn ara_d1r1lmas1 onlara xas olan eyni bir at1_mazl11n olduunu mYyyYn etmYyY imkan verir. Bu at1_mazl1q isY ondan ibarYtdir ki, ad1 YkilYn hYr iki sYnYddY hdYlik yaln1z dYnilmY kontekstindY nYzYrdYn keirilir, yYni hdYliyY ancaq mYssisYyY iqtisadi fayda gYtirYcYk resurslar1n mYssisYdYn ax1b getmYsinY sYbYb olacaq borc kimi bax1l1r. Halbuki, hdYliyin keim_ hadisYlYr nYticYsindY yaranm1_ kimi qYbul edilmYsi onu gstYrir ki, hYmin borcun yaranmas1 aktivlYrin YldY olunmas1, yarad1lmas1 ilY vY xYrclYrin yaranmas1 ilY bal1d1r. gYr hdYlik hans1sa aktivin yaranmas1 vY ya xYrcin ba_ vermYsi ilY bal1 olmam1_sa, onda hdYliyin yarana bilYcYyi shbYti ola bilmYz. MYsYlYn, YgYr A mYssisY B mYssisYsindYn materiallar almaq barYdY onunla mqavilY balam1_sa, ancaq materiallar hYlY daxil olmam1_sa, onda hYmin mqavilYnin balanmas1 A mYssisYsinin B mYssisYsi qar_1s1nda hdYliyinin yaranmas1na Ysas vermir. Yaln1z materiallar1n qismYn vY ya tam daxil olmas1 _YrtilY A-n1n B qar_1s1nda hdYliyinin yaranmas1na hquqi Ysas verir. DigYr bir misal: YgYr i_i hYr hans1 mYhsul istehsal etmYmi_sY, onda onun qar_1s1nda mYssisYnin hdYliyi yarana bilmYz. Buradan da ayd1nd1r ki, yaln1z aktiv (haz1r mYhsul) yarananda mYssisYnin i_i qar_1s1nda hdYliyi yaranm1_ olur. XYrcin hdYlik yaratmas1na misal olaraq vergilYr zrY xYrcin yaranmas1n1 misal gstYrY bilYrik. BtvlkdY hdYliyin yaranmas1 prosesi mYzmunun formadan stnly prinsipinY Ysaslan1r. Bunun da mYntiqi nYticYsi kimi debet aktivlYr, yaxud xYrclYr, kredit isY hdYliklYr yaz1l1_lar1 tYrtib olunur. Biz debet aktivlYr, yaxud xYrclYr, kredit hdYliklYr yaz1l1_1 (hdYliyin yaranmas1) etmYdYn, debet hdYliklYr, kredit aktivlYr yaz1l1_1 (hdYliyin dYniliyin dYnilmYsi) yaz1l1_1n1 tYrtib edY bilmYrik. PrinsiplYrdY vY Konseptual Ysaslarda hdYliyY verilYn tYrif isY yaln1z debet hdYliklYr, kredit aktivlYr yaz1l1_1na Ysaslan1r. DeyilYnlYri nYzYrY alaraq hdYliklYrY a_a1dak1 kimi tYrif verilmYsini mYqsYdYuyun hesab edirik: hdYlik  kemi_ hadisYlYr nYticYsindY yarand1qda mYssisYnin aktivlYrinin vY xYrclYrinin yaranmas1na, dYnildikdY isY ona iqtisadi fayda gYtirYcYk resurslar1n ax1b getmYsinY sYbYb olan borcudur. PrinsiplYrdY vY Konseptual Ysaslarla hdYliyin maliyyY hesabat1nda tan1nmas1 n a_a1dak1 iki kriteriya mYyyYn edilmi_dir: (a) ehtimal vard1r ki, hdYlik dYnildikdY zndY iqtisadi fayda da_1yan resurslar1n mYssisYdYn ax1b getmYsinY sYbYb olacaqd1r; (b) bu dYni_in mYblYini etibarl1 _YkildY lmYk mmkndr. GstYrilYn kriteriyalara YsasYn obyektin hans1 halda hdYlik kimi, hans1 hallarda isY qeyri-hdYlik kimi tan1nmas1n1 _Ykil 1.1.2-dYn grmYk mmkndr. hdYliklYrin qiymYtlYndirilmYsi vY geni_ tYsnifat1 dissertasiya i_inin haz1rk1 fYslinin nvbYti paraqraf1nda nYzYrdYn keirilYcYkdir. Qeyd edYk ki, aktivlYrin vY hdYliklYrin nYzYrdYn keirilYn iqtisadi mahiyyYti (tYriflYri), elYcY dY onlar1n maliyyY hesabat1nda tan1nmas1 kriteriyalar1 istYr milli, istYrsY dY xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYr vY hdYliklYr n tamamilY eyni mYna da_1y1r. Bununla belY, xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin nY zaman yarand11 vY onlar1n dYyYrinin maliyyY hesabat1nda yenidcYn hesablanmas1 zYruriliyi ayr1ca BeynYlxalq vY Milli Standartlar1n tYtbiq sferas1na daxil edilmi_dir. HYmin standartlara bilavasitY Xarici valyuta mYzYnnYlYrindY dYyi_ikliklYrin tYsiri adl1 MHBS 21 vY Xarici valyuta mYzYnnYlYrindY dYyi_ikliklYrin uotu zrY MMUS 22 aiddir. MMUS 22 MHBS 21 Ysas1nda haz1rlanm1_d1r vY buna grY dY onlar aras1nda demYk olar ki, he bir nYzYri-metodoloji mddYa fYrqlYri yoxdur. MMUS 22-dY yaln1z MHBS 21-dY verilmi_ misallar, _YrhlYr vY xlasYlYr z Yksini tapmam1_d1r.  ^Ykil 1.1.2. MYssisYnin hdYliklYrinin maliyyY hesabat1nda tan1nmas1 qaydalar1 Xarici valyuta mYzYnnYlYrindY dYyi_ikliklYrin tYsiri adl1 MHBS 21-in sonuncu redaktYsi 2003-c ilin dekabr1nda qYbul olunmu_, standart1n z isY 1 yanvar 2005-ci ildYn qvvYyY minmi_dir. Xarici valyuta mYzYnnYlYrindY dYyi_ikliklYrin uotu zrY MMUS 22 isY AR MaliyyY Nazirliyinin 2007-ci il dekabr tarixindY verilmi_ Ymri ilY tYsdiq edilmi_dir. HYr iki standart xarici valyutadan nY zaman vY hans1 hallarda istifadY oluna bilYcYyini dYqiq mYyyYn edir, bu barYdY biz haz1rk1 paraqraf1n YvvYlindY shbYt am1_d1r. MHBS 21 vY MMUS 22-nin ba_l1ca mYqsYdi  xarici valyuta ilY YmYliyyatlar1n, xaricdYki fYaliyyYtin maliyyY hesabat1nda Yks etdirilmYsi, hYminin maliyyY hesabat1 gstYricilYrinin tYqdimat valyutas1na yenidYn hesablanmas1 (evrilmYsi) qaydalar1n1 mYyyYn etmi_dir (3, s. 228; 4, s. 273). Bu mYqsYdi hYyata keirYrkYn Ysas mYsYlYlYr  hans1 mbadilY mYzYnnYsini (mYzYnnYlYrindYn) istifadY etmYk vY mbadilY mYzYnnYlYrinin dYyi_ilmYsinin nYticYlYrini maliyyY hesabat1nda necY Yks etdirmYkdir. MHBS 21 vY MMUS 22 a_a1dak1 hallarda tYtbiq oluna bilYr: (a) xarici valyuta ilY olan YmYliyyatlar1n vY qal1qlar1n uotu apar1larkYn; (b) konsolidY, proporsional konsolidY, yaxud payda i_tirak zrY uot metodlar1 ilY maliyyY hesabat1na daxil edilmi_ xaricdY fYaliyyYtin nYticYlYrinin vY maliyyY vYziyyYtinin yenidYn hesablanmas1 zaman1; vY (c) tY_kilat1n nYticYlYrinin vY maliyyY gstYricilYrinin tYqdimat valyutas1na yenidYn hesablanmas1 zaman1. Ancaq bir _eyi qeyd etmYk laz1md1r ki, nY MHBS 21, nY dY MMUS 22 xarici valyuta ilY olan YmYliyyatlar nYticYsindY yaranan, yaxud xaricdY fYaliyyYtdYn olan pul ax1nlar1n1n pul vYsaitlYrinin hYrYkYti haqq1nda hesabatda verilYn mYblYlYrinY _amil edilmir. Bu cr pul ax1nlar1n1n hYrYkYti mvafiq olaraq MHBS 7 vY MMUS 5 ilY tYnzimlYnir. MHBS 21 vY MMUS 22 valyuta mYzYnnYlYrinin dYyi_ilmYsinin tYsirinin uotu vY hesabatda Yks etdirilmYsi qaydalar1 zrY a_a1dak1 anlay1_lar1 istifadY edir: Balanma (son) valyutas1  hesabat tarixinin sonuna cari valyuta mYzYnnYsidir; MYzYnnY fYrqi  bir valyutan1n eyni miqdar vahidlYrinin mxtYlif valyuta mYzYnnYlYri ilY digYr eyni miqdar valyuta vahidlYrinY evrilmYsi (yenidYn hesablanmas1) nYticYsindY yaranan fYrqdir. Valyuta mYzYnnYsi  bir valyutan1n digYr valyutaya mbadilY Ymsal1d1r; dalYtli dYyYr  yax_1 mYlumatland1r1lm1_, svdYlY_mY aparmaq arzusunda olan vY bir-birindYn as1l1 olmayan tYrYflYr aras1nda svdYlY_mY apar1larkYn aktivin mbadilY edilY bilYcYyi, yaxud hdYliyin tYnzimlYnY bilYcYyi mYblYdir; Xarici valyuta  tY_kilat1n funksional (fYaliyyYtdY olan) valyutas1ndan fYrqli olan valyutad1r; Xarici fYaliyyYt  fYaliyyYti hesabat verYn mYssisYnin yerlY_diyi lkYdY deyil, ba_qa lkYdY hYyata keirilYn vY ya hesabat verYn mYssisYnin istifadY etdiyi valyutadan fYrqli valyutaya Ysaslanaraq hesabat verYn mYssisYnin trYmY mYssisYsi vY yp filial1 olan mYssisYdir. Funksional valyuta  mYssisYnn z fYaliyyYtini hYyata keirdiyi Ysas iqtisadi mhitdY istifadY olunan valyutad1r; TYqdim olunma valyutas1  maliyyY hesabat1n1n tYqdim olunduu valyutad1r; Qrup  btn trYmY tY_kilatlarla birlikdY ana tY_kilat (_irkYt); Xarici fYaliyyYtY xalis investisiya  hesabat verYn mYssisYnin bu fYaliyyYtin xalis aktivlYrindY olan pay1n1n kYmiyyYtidir; Cari valyuta mYzYnnYsi  dYrhal hesabla_malar1n apar1lmas1 n tYtbiq olunan mbadilY mYzYnnYsidir. GstYrilYn terminlYr, yaxud anlay1_lar xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin, hdYliklYrin qal1qlar1n1n, ba_ verYn valyuta YmYliyyatlar1n1n, xaricdY fYaliyyYtin, maliyyY hesabat1n1n tYqdim olunma valyutas1na evrilmYsi, yaxud yenidYn hesablanmas1 zaman1 uotun apar1lmas1 metodologiyas1n1n vY metodlar1n1n Ysas1nda durur. HYmin anlay1_lardan istifadY etmYdYn uotun apar1lmas1 vY maliyyY hesabat1n1n tYrtib edilmYsi mmkn deyildir. Yuxar1da ad1 YkilYn terminlYrin vY anlay1_lar1n mahiyyYtini vY mYzmununu bir qYdYr geni_ nYzYrdYn keirYk. Qeyd olunduu kimi, funksional valyuta o valyutaya deyilir ki, o tY_kilat1n fYaliyyYt gstYrdiyi Ysas iqtisadi sferada istifadY olunur. sas iqtisadi sfera  tY_kilat1n pul vYsaitlYrinin Ysas hissYsinin yarad1ld11 vY xYrclYndiyi fYaliyyYt sferas1d1r. TY_kilat z funksional valyutas1n1 mYyyYn edYrkYn bir s1ra faktorlar1 nYzYrY almal1d1r. Funksional valyuta a_a1dak1 kriteriyalara cavab vermYlidir: valyuta, mallar1n vY xidmYtlYrin sat1_ qiymYtlYrinY Ysas tYsir gstYrYn valyuta olmal1d1r (bu cr valyuta adYtYn mallar1n vY xidmYtlYrin qiymYtlYrinin Yks etdirildiyi vY onlar zrY hesabla_malar1n apar1ld11 valyuta da ola bilYr); valyuta elY lkYnin valyutas1 olmal1d1r ki, hYmin lkYnin rYqabYt gc vY rYqabYt qaydalar1 tY_kilat1n istehsal etdiyi mallar1n, gstYrdiyi xidmYtlYrin qiymYtlYrinin formala_mas1na YhYmiyyYtli tYsir gstYrir; valyuta, mallar1n gndYrilmYsi, xidmYtlYrin gstYrilmYsi zrY YmYk, maddi vY digYr xYrclYrY Ysas tYsir gstYrir; valyuta, tY_kilat tYrYfindYn YmYliyyat fYaliyyYtindYn daxilolmalar1n saxland11 valyutad1r; valyuta, maliyyY fYaliyyYti (yYni borc vY pay qiymYtli ka1zlar1n1n emissiya olunmas1 zrY fYaliyyYt) prosesindY yarad1lan vYsaitlYrin ifadY olunduu valyutad1r. XaricdY fYaliyyYtin funksional valyutas1n1 mYyyYn edYrkYn dY bir s1ra faktorlar1n vY _YrtlYrin nYzYrY al1nmas1 vacibdir.mYsYlYn, xaricdY fYaliyyYt bir neY istiqamYtdY hYyata keirilY bilYr: a) xaricdY fYaliyyYt hesabat verYn tY_kilat1n fYaliyyYtinin davam1 kimi hYyata keirilY bilYr; b) xaricdY fYaliyyYt daha geni_ muxtariyyYt (sYrbYstlik) _YklindY hYyata keirilY bilYr. MYsYlYn, birinci halda xaricdY fYaliyyYt gstYrYn tY_kilat hesabat verYn tY_kilatdan idxal olunmu_ mal1 yaln1z sat1b pul gYlirini onun hesab1na krmYklY mY_ul ola bilYr. 0kinci halda isY xaricdY fYaliyyYti hYyata keirYn tY_kilat pul vYsaitlYrini vY digYr pul maddYlYrini zndY y11r, xYrclYr Ykir, gYlir yarad1r vY hdYliklYrini YsasYn znn yerli valyutas1nda hYyata keirir. Bundan ba_qa, xaricdY fYaliyyYt gstYrYn tY_kilat1n hesabat verYn tY_kilatla olan YmYliyyatlar1n1n hYcmi, xaricdY fYaliyyYt gstYrYn tY_kilat1n hesabat verYn tY_kilat1n kmYyi olmadan z hdYliklYrini, znn yaratd11 pul vYsaitlYri ilY dYyY bilmYsi sYviyyYsi dY nYzYrY al1na bilYr. Sadalanan vY digYr indikatorlar birmYnal1 xarakter da_1m1r vY buna grY dY hans1 funksional valyutadan istifadY olunmas1 tam ayd1n deyil. Ona grY dY tY_kilat1n rYhbYrliyi z tYcrbYsinY YsasYn vY yuxar1da sadalanan Ysas indikatorlara stnlk vermYklY dY bir funksional valyuta seY bilYr ki, hYmin valyuta Ysas1nda apar1lan YmYliyyatlar1n iqtisadi faydal1l11n1 vY sYmYrYliliyini daha dzgn vY obyektiv qiymYtlYndirmYyY imkan yaran1r. gYr funksional valyuta hiperinflyasiyal1 iqtisadiyyat _YraitincY istifadY olunan valyutad1rsa, onda tY_kilat1n maliyyY hesabat1 Hiperinflyasiya _YraitindY maliyyY hesabatlar1 zrY MMUS 29-un mYyyYn etmi_ olduu prinsiplYr vY qaydalar Ysas1nda yenidYn hesablan1r. XaricdY fYaliyyYt, MHBS 21 vY MMUS 22-nin mYyyYn etdiyinY grY, elY tY_kilatd1r ki, hYmin tY_kilat hesabat verYn tY_kilat1n filial1d1r, assosiasial1, birgY tY_kilatd1r, yaxud trYmY tY_kilatd1r. TrYmY, as1l1, birgY, birgY nYzarYt olunan tY_kilatlar, filiallar, hans1lar ki, qrupun tYrkibinY daxildir, mxtYlif iqtisadi regionlarda fYaliyyYt gstYrY bilYr vY bir-birindYn fYrqli olan funksional valyutalarda istifadY edY bilYr. Odur ki, hYmin qrupa daxil olan tY_kilatlar1n konsolidY olunan hesabat1 hesabat1n tYqdim olunma valyutas1 ilY tYrtib olunmal1d1r. Bu valyuta isY adYtYn hesabat verYn tY_kilat1n (ana tY_kilat1n) funksional valyutas1 olur. lkYdY valyuta YmYliyyatlar1n1n, xaricdY fYaliyyYtin hYyata keirilmYsinin uotu vY hesabat1n1n tY_kilindY AzYrbaycan Respublikas1n1n 1994-c ildY qYbul edilmi_ (sonradan apar1lm1_ dYyi_ikliklYr vY YlavYlYrlY) Valyuta tYnzimi haqq1nda Qanunun mddYalar1 da mhm YhYmiyyYt kYsb edir. Qanun AzYrbaycan Respublikas1nda valyuta nYzarYti orqanlar1n1n fYaliyyYtini vY funksiyalar1n1, hquqi vY fiziki _YxslYrin valyuta sYrvYtlYrinY sahib olmaq, bu sYrvYtlYrdYn istifadY etmYk vY onlar barYsindY sYrYncam vermYk sahYsindY hquqlar1n1 vY vYzifYlYrini, valyuta qanunvericiliyinin pozulmas1na grY mYsuliyyYti mYyyYn edir (5, s. 1). HYmin Qanun xarici valyuta, valyuta sYrvYtlYri, valyuta YmYliyyatlar1, cari valyuta YmYliyyatlar1, kapital1n hYrYkYti ilY bal1 YmYliyyatlar1 vY s. anlay1_lar1n mahiyyYtini a1qlay1r vY onlara daxil edilYn maddYlYrin tYrkibini mYyyYn edir. HYmin anlay1_lar1n bYzilYrini nYzYrdYn keirYk: Xarici valyuta  mvafiq xarici dvlYtin vY ya dvlYtlYr qrupunun YrazisindY tYdavldY olan vY qanuni dYni_ vasitYsi say1lan, elYcY dY tYdavldYn 1xar1lm1_ vY ya 1xar1lan, lakin hYmin YrazidY tYdavldY olan pul ni_anlar1na dYyi_dirilY bilYn banknotlar, xYzinY biletlYri vY sikkYlYr _YklindY olan pul ni_anlar1; xarici dvlYtlYrin pul vahidlYrindY, beynYlxalq pul vY ya hesabla_ma vahidlYrindY hesablarda olan vYsaitlYr. Qanun valyuta sYrvYtlYrinY xarici valyutada ifadY edilmi_ dYni_ sYnYdlYrini, fond qiymYtli ka1zlar1n1, qiymYtli metallar1, qiymYtli da_lar1 aid edir. TYbiidir ki, xarici valyuta sYrvYtlYrinin tYrkib hissYsini tY_kil edir. Valyuta tYnzimi haqq1nda Qanuna YsasYn valyuta YmYliyyatlar1 a_a1dak1 YmYliyyatlar hesab olunur: valyuta sYrvYtlYrinY mlkiyyYt hquqlar1n1n vY digYr hquqlar1n kemYsi ilY YlaqYdar YmYliyyatlar, o cmlYdYn dYni_ vasitYsi kimi xarici valyutadan vY xarici valyuta dYmi_ sYnYdlYrindYn istifadY edilmYsi; valyuta sYrvYtlYrinin AR YrazisinY gYtirilmYsi, gndYrilmYsi, elYcY dY AD-dYn 1xar1lmas1 vY gndYrilmYsi; beynYlxalq pul krmYlYrinin hYyata keirilmYsi. Qanunda xarici valyuta ilY vY xarici valyutada qiymYtli ka1zlarla YmYliyyatlar cari vY kapital1n hYrYkYti ilY bal1 valyuta YmYliyyatlar1na blnr. Valyuta tYnzimi haqq1nda Qanuna YsasYn valyuta YmYliyyatlar1n1 AR-in MYrkYzi Bank1n1n lisenziyas1n1 alm1_ banklar vY digYr kredit tY_kilatlar1  mvYkkil banklar  hYyata keirir. Ancaq szgedYn Qanun valyuta YmYliyyatlar1n1n ba_ vermYsi nYticYsindY yaranan mbadilY mYzYnnYlYrinin necY tYnzimlYnmYli olduunu gstYrmir. HYmin mYsYlYlYr MHBS 21 vY MMUS 22-dY z Yksini tap1r. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin uotunun apar1lmas1 vY milli valyuta ilY yenidYn hesablanaraq maliyyY hesabat1nda Yks etdirilmYsinin mhm _YrtlYrindYn biri, onlar1n metodoloji-praktiki bax1mdan dzgn tYsniflY_dirilmYsidir. Odur ki, dissertasiya i_inin nvbYti paraqraf1nda aktivlYrin vY hdYliklYrin balansda Yks etdirilYn maddYlYrinin tYsnifat1n1 nYzYrdYn keirYk. 1.2. Xarici valyuta ilY Yks etdirilYn balans maddYlYrinin tYsnifat1 DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan balans maddYlYrinin, daha dorusu, aktivlYrin vY hdYliklYrin, hYminin cY kapital1n maddYlYrinin tYsnifat1nda ba_l1ca mYqsYd hYmin maddYlYr barYsindY olan informasiyan1n tYrkibi vY qurulu_unun nizama sal1nm1_ sistemini yaratmaqd1r. MYsYlY bundad1r ki, balans maddYlYrinin ham1s1 eyni mbadilY mYzYnnYsi ilY yenidYn hesablanm1r. Onlar1n mYzmunundan, tYrkibindYn, tYyinat1ndan, mddYtlYrindYn as1l1 olaraq mxtYlif mbadilY mYzYnnYlYrinin tYtbiqi nYzYrdY tutulmu_dur. Bundan YlavY aktivlYrin vY hdYliklYrin qal1qlar1n1n yenidYn hesablanmas1 zaman1 tYtbiq edilYn mbadilY mYzYnnYsi cari valyuta YmYliyyatlar1 zaman1 tYtbiq olunan mbadilY mYzYnnYlYri aras1nda fYrq vard1r. Bu vY ya digYr valyuta mYzYnnYsinin (son valyuta mYzYnnYsi, cari valyuta mYzYnnYsi) tYtbiqi mYssisYnin istYr maliyyY nYticYlYrinY, istYrsY dY maliyyY vYziyyYtinY birba_a tYsir edir. MYsYlYn, cari valyuta YmYliyyatlar1 zaman1 tYtbiq olunan cari valyuta mYzYnnYlYri MYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda (maliyyY nYticYlYri zrY) hesabatda, balans maddYlYrinin milli valyutaya evrilmYsi zaman1 tYtbiq olunan son valyuta mYzYnnYlYri isY Balans hesabat1nda (MaliyyY vYziyyYti haqq1nda hesabatda) dYyi_ikliklYrY sYbYb olur. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin btvlkdY tYsnifat1, onlar1n balans1ndak1 blgsnY Ysaslan1r. HYmin blg isY mYlum olduu kimi, aktivlYrin vY hdYliklYrin mddYtinY grY apar1l1r: uzunmddYtli aktivlYr vY hdYliklYr, q1samddYtli aktivlYr vY hdYliklYr. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin tYsnifat1 a_a1dak1 cYdvYldY verilir (cYdvYl 1.2.1). CYdvYl 1.2.1 DYyYri xarici valyuta ilY ifadY edilmi_ aktivlYrin tYsnifat1 DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan uzunmddYtli aktivlYrDYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan q1samddYtli aktivlYrQeyri-maddi aktivlYr: - Toqpar tikili vY avadanl1qlar - Da_1nmaz Ymlaka investisiyalar - Bioloji aktivlYr - TYbii sYrvYtlYr - 0_tirak pay1 metodu ilY uota al1nm1_ investisiyalar - TYxirY sal1nm1_ vergi aktivlYri - UzunmddYtli debitor borclar1 - Sair uzunmddYtli aktivlYr- BitmYmi_ istehsal ehtiyatlar1 - Haz1r mYhsul (mal) ehtiyatlar1 - Q1samddYtli debitor borclar1 - Pul vYsaitlYri vY onlar1n ekvivalentlYri - Sair q1samddYtli maliyyY aktivlYri - Sair q1samddYtli aktivlYrCYmi uzunmddYtli aktivlYr CYmi q1samddYtli aktivlYrDYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin yekunu DYyYri xarici valyuta ilY YifadY olunan kapital1n vY hdYliklYrin balansda Yks etdilYn maddYlYrini a_a1dak1 cYdvYldYn grmYk olar (cYdvYl 1.2.2). CYdvYl 1.2.2 DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan kapital1n vY hdYliklYrin tYsnifat1 Balans1n elementlYriBalans1n elementinin maddYlYriKapital - dYnilmi_ nominal (nizamnamY) kapital - Emissiya gYliri - Geri al1nm1_ kapital (sYhmlYr) - Kapital ehtiyatlar1 - Bl_drlmYmi_ mYnfYYt (dYnilmYmi_ zYrYr) Kapital1n cYmiUzunmddYtli hdYliklYr - UzunmddYtli faiz xYrclYri yaradan hdYliklYr - UzunmddYtli qiymYtlYndirilmi_ hdYliklYr - TYxirY sal1nm1_ vergi hdYliklYri - UzunmddYtli kreditor borclar1 - Sair uzunmddYtli hdYliklYrUzunmddYtli hdYliklYrin cYmiQ1samddYtli hdYliklYr - Q1samddYtli faiz xYrclYri yaradan hdYliklYr - Q1samddYtli qiymYtlYndirilmi_ hdYliklYr - Vergi vY sair mYcburi dYni_lYr zrY hdYliklYr - Q1samddYtli kreditor borclar1 - Sair q1samddYtli hdYliklYrQ1samddYtli hdYliklYrin cYmihdYliklYrin yekunu CYdvYl 1.2.1 vY 1.2.2-dY gstYrilYn btn maddYlYr zrY xarici valyuta vY YmYliyyatlar ba_ verY bilYr vY elYcY dY hesabat tarixinin sonuna onlar1n qal1qlar1 ola bilYr. Bundan ba_qa, aktivlYrin yenidYnqiymYtlYndirmY modeli ilY uot variant1 tYtbiq olunduu _YraitdY aktivlYrin yenidYnqiymYtlYndirmY dYyYri (xarici valyuta ilY ifadY olunan dYyYri nYzYrdY tutulur) yenidYn hesablanmal1 vY onun nYticYlYri uot vY hesabatda Yks etdirilmYlidir. Valyuta tYnzimi haqq1nda AR Qanununun 7-ci maddYsinY YsasYn valyuta YmYliyyatlar1na nYlYrin daxil edilY bilYcYyini biz YvvYlki paraqrafda a1qlam1_d1q. Valyuta tYnzimi haqq1nda Qanunda z Yksini tapmasa da, rezidentlYr vY qeyri-rezidentlYr aras1nda AR valyutas1 ilY apar1lan YmYliyyatlar z mahiyyYti etibar1 ilY valyuta YmYliyyatlar1na aid edilmYlidir. Valyuta tYnzimi haqq1nda Qanun cari vY kapital1n hYrYkYti ilY bal1 valyuta YmYliyyatlar1n1 a_a1dak1 kimi tYsniflY_dirir: Cari valyuta YmYliyyatlar1: mallar1n, i_lYrin vY xidmYtlYrin ixrac1 vY idxal1 zrY hesabla_malar1n, elYcY dY ixrac-idxal YmYliyyatlar1n1n 180 gndYn art1q olmayan mddYtdY kreditlY_dirilmYsi ilY YlaqYdar hesabla_malar1n hYyata keirilmYsi n xarici valyutan1n AR-Y gYtirilmYsi vY AR-dYn krlmYsi; 180 gndYn art1q olmayan mddYtdY maliyyY kreditlYrinin al1nmas1 vY verilmYsi; YmanYtlYr, investisiyalar, kreditlYr vY kapital1n hYrYkYti ilY bal1 ba_qa YmYliyyatlar zrY faizlYrin, dividendlYrin vY digYr gYlirlYrin AR-Y krlmYsi vY AR-dYn krlmYsi; AR-Y vY AR-dYn qeyri-ticarYt xarakterli krmYlYr, o cmlYdYn YmYk haqq1, tYqad, aliment vY miras zrY mYblYlYrin krlmYsi, elYcY dY digYr bu kimi YmYliyyatlar. Kapital1n hYrYkYti ilY bal1 YmYliyyatlar: Birba_a invesitisiyalar, yYni gYlir YldY etmYk vY mYssisYnin idarY edilmYsindY i_tirak etmYk hququna malik olmaq mYqsYdi ilY mYssisYnin nizamnamY kapital1na qoyulan sYrmayY; qiymYtli ka1zlar1n YldY edilmYsi; torpaq vY yerin tYki dY daxil olmaqla binalar, qurular, elYcY dY yerlY_diyi lkYnin qanunvericiliyi ilY da_1nmaz Ymlaka aid edilYn digYr Ymlak zYrindY mlkiyyYt hququnun, habelY da_1nmaz Ymlak zYrindY ba_qa hquqlar1n dYnilmYsi zrY krmYlYr; mallar1n, i_lYrin vY xidmYtlYrin ixrac1 vY idxal1 zrY 180 gndYn art1q mddYtdY dYni_ mhlYtinin verilmYsi vY al1nmas1; mvYkkil banklar tYrYfindYn valyuta vYsaitlYrinin 180 gndYn art1q mddYtdY depozitY cYlb edilmYsi; cari valyuta YmYliyyatlar1 olmayan btn digYr valyuta YmYliyyatlar1. Qanuna uyun olaraq valyuta YmYliyyatlar1n1n cari vY kapital1n hYrYkYti ilY bal1 YmYliyyatlara blnmYsi YslindY onlar1n uotunun da hYmin blg Ysas1nda apar1lmas1n1 ehtiva edir. Ancaq a_a1da grYcYyimiz kimi, MHBS 21 vY MMUS 22 valyuta YmYliyatlar1n1 ba_qa cr tYsniflY_dirir. MHBS 21 vY MMUS 22 valyuta YmYliyyat1n1 uot mYqsYdlYri n a_a1dak1 kimi mYyyYnlY_dirir vY tYsniflY_dirir. Valyuta YmYliyyat1  xarici valyuta ilY hYyata keirilYn vY hYmin valyuta ilY hesabla_man1n apar1lmas1n1 tYlYbY edYn YmYliyyatd1r. Bu YmYliyyat a_a1dak1 hallarda yaran1r: (a) mYssisY, qiymYtlYri xarici valyuta ilY gstYrilYn mallar1 vY xidmYtlYri ald1qda, yaxud satd1qda; (b) vYsaitlYri borc verdiyi, yaxud borc gtrdy zaman dYnilmYli, yaxud al1nmal1 olan mYblYlYr xarici valyuta ilY gstYrildikdY; yaxud (c) xarici valyuta ilY ifadY olunan hans1sa ba_qa _YkildY aktiv YldY etdiyi, yaxud satd11, yaxud z boynuna hdYlik gtrdy, yaxud hdYliklYri dYdiyi zaman. Valyuta mYzYnnYlYrinin tYtbiq edilmYsi n balans1n maddYlYri a_a1dak1 iki YlamYt zrY tYsniflY_dirilmYlidir: (a) pul maddYlYri zrY; (b) qeyri-pul maddYlYri zrY. Pul maddYlYri  valyuta vahidlYrini tYsbit edilmi_, yaxud mYyyYn edilYn miqdarda al1nmas1 hquqlar1d1r (yaxud dYnilmYsi zrY hdYlikdir), ba_qa szlY debitor vY kreditor borclar1d1r. Xarici valyuta ilY pul maddYlYri a_a1dak1 kimi tYsniflY_dirilY bilYr: nad pulla dYnilmYli olan pensiyalar vY digYr mavinYtlYr; pul formas1nda dYnilmYli olan qiymYtlYndirilmi_ hdYliklYr; hdYlik kimi tan1na pul dividendlYri; nad pulla, yaxud nads1z qaydada pulla al1nmal1 olan faizlYr, dividendlYr; nad pulla, yaxud nads1z qaydada daxil olas1 debitor borclar1; mYssisYnin kassas1nda olan nad pul vYsaitlYri; mYssisYnin bank hesablar1nda olan nad pul vYsaitlYri; tYsbit olunmam1_ miqdarda pay alYtlYrinin al1nmas1 (yaxud tYqdim olunmas1) zrY kontraktlar1n _YrtlYrinY YsasYn al1nmal1 (yaxud tYqdim olunmal1) olan YdalYtli dYyYrY bYrabYr tYsbit edilmi_, yaxud mYyyYn edilYn miqdarda valyuta vahidlYri vY s. Qeyri-pul maddYlYri a_a1dak1 kimi tYsniflY_dirilir: mallar1n vY xidmYtlYrin dYyYrinin YvvYlcYdYn dYnilmYsi (mYsYlYn, avans _YklindY dYnilmi_ icarY haqq1); gndYrilYcYk mallar1n, gndYrilYcYk xidmYtlYrin dYyYrinin YvvYlcYdYn al1nmas1 (mYsYlYn, avans _YklindY al1nm1_ icarY haqq1); i_gzar reputasiya; qeyri-maddi aktivlYr; torpaq, tikili vY avadanl1qlar vY digYr uzunmddYtli aktivlYr; mal-material ehtiyatlar1; qeyri-pul aktivlYrinin tYqdim edilmYsi ilY tYnzimlYnmYli olan qiymYtlYndirilmi_ hdYliklYr. MHBS 21 vY MMUS 22 xarici valyuta ilY olan YmYliyyatlar1n, hYminin pul maddYlYrinin, qeyri-pul maddYlYrinin qal1qlar1n1n hans1 mbadilY mYzYnnYlYri ilY Yks etdirilmYsi qaydalar1n1 mYyyYn etmi_dir. HYmin qaydalar zlyndY metodoloji prinsiplYri, prosedurlar1 ehtiva edir. Bundan ba_qa, xarici valyuta ilY olan YmYliyyatlar1n funksional valyuta ilY Yks etdirilmYsi, xaricdY fYaliyyYtin maliyyY hesabat1n1n yenidYn hesablanmas1, funksional valyutan1n tYqdimolunma valyutas1na evrilmYsi zaman1 yaranan informasiyan1n a1qlanmas1 da MHBS 21 vY MMUS 22-nin ba_l1ca tYlYblYrindYn biridir. HYmin standartlara grY tY_kilatlar maliyyY hesabat1nda a_a1dak1 informasiyalar1 a1qlamal1d1r: mYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabat Yks etdirilmYli olan mYzYnnY fYrqlYrinin mYblYini; kapital1n ayr1ca komponentindY tan1nm1_ xalis mYzYnnY fYrqlYrini vY hYmin mYzYnnY fYrqlYrinin hesabat dvrnn YvvYlinY vY sonuna olan mYblYlYrini. TYqdimolunma valyutas1 funksional valyutadan fYrqlYndikdY hYmin fakt a1qlanmal1 vY funksoional valyutadan imtina olunub tYqdimolunma valyutas1ndan istifadY edilmYsinin _YrtlYri vY sYbYblYri z Yksini tapmal1d1r. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin, hdYliklYrin vY maliyyY hesabat1n1n digYr elementlYrinin (kapital1n, gYlirlYrin vY xYrclYrin), hYminin ba_ vermi_ YmYliyyatlar1n haqq1nda informasiya formala_d1rma1n Yn ba_l1ca mYsYlYlYrindYn biri dY mvafiq prinsiplYrin, metodiki xarakterli qaydalar1n vY prosedurlar1n mYyyYn edilmYsi vY praktiki tYtbiqidir. Bizim yazd11m1z dissertasiya i_inY rYmYn, hYmin prinsiplYr, qayda vY prosedurlar hYm mumi, hYm dY xsusi xarakter da_1y1r. Odur ki, hYmin mYsYlYlYri nvbYti paraqrafda nYzYrdYn keirYk. 1.3. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan aktivlYrin vY hdYliklYrin uotu vY hesabat1n1n metodoloji prinsiplYri MaliyyY hesabat1n1n btn elementlYrinin, o cmlYdYn aktivlYrin vY hdYliklYrin barYsindY ilkin informasiya onlar1n hans1 valyuta ilY uota al1nmas1ndan as1l1 olmayaraq mumqYbuledilmi_ prinsiplYr, metodlar vY qaydalar Ysas1nda hYyata keirilir. Bunu MHBS 21 vY MMUS 22 mYzmunundan vY mddYalar1ndan da grmYk mmkndr. MYsYlYn, MHBS 21-in 21-*si maddYsindY vY MMUS 22-nin 12-ci maddYsindY xarici valyuta ilY olan YmYliyyat tarixi kimi, BeynYlxalq vY Milli Standartlar1n mYyyYn etmi_ olduu tan1nma kriteriyalar1na uyun gYldiyi tarixin grnmYsi vurulan1r. DigYr faktlar da gYtirmYk olar. BelY ki, MHBS 21 vY MMUS 22-dY gstYrilir ki, xarici valyuta ilY ifadY olunan torpaq, tkili vY avadanl1qlar1n balans dYyYri mvafiq qaydada MHBS 16 vY MMUS 7-nin mddYalar1, mal-material ehtiyatlar1n1n balans dYyYri isY mvafiq olaraq MHBS 2-nin vY MMUS 8-in mddYalar1 Ysas1nda formala_d1r1lmal1d1r. MHBS 16 vY MMUS 7-yY YsasYn, torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n ilkin tan1nmadan sonra uotu tarixi (ilkin) dYyYrlY, yaxud yenidYn qiymYtlYndirmY dYyYri ilY apar1la bilYr. Ancaq obyektin balans dYyYri tarixi (ilkin) dYyYrlY, yaxud yenidYn qiymYtlYndirmY dYyYri ilY mYyyYn edilmYsindYn as1l1 olmayaraq xarici valyuta ilY Yks etdirilmi_sY, onda hYmin dYyYr MHBS 21 vY MMUS 22-yY uyun olaraq funksional valyuta ilY yenidYn hesablanmal1d1r. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ aktivlYrin vY hdYliklYrin ilkin (tarixi) dYyYrinin hans1 xYrclYrdYn yaranmas1 MHBS 21 vY MMUS 22 ilY deyil, digYr mvafiq beynYlxalq vY milli standartlarla tYnzimlYnir. Torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n xarici valyuta ilY formala_an ilkin dYyYri, ba_qa szlY balansda ilk dYfY tan1nan dYyYri hYmin obyektlYrin YldY olunmas1 zrY sat1nalma qiymYtini, YvYzlY_dirilmYyYn vergilYrin mYblYini, aktivin laz1mi yerY atd1r1lmas1 (avadanl1qlar1n) xYrclYri, hYminin aktivin istifadY n haz1r vYziyyYtY gYtirilmYsi n zYruri olan digYr xYrclYri YhatY edir. MYssisYnin z gc ilY yarad1lan aktivin maya dYyYri, YldY olunan aktivin maya dYyYrinin formala_d1r1ld11 prinsiplYrlY mYyyYn olunur. Xarici valyuta ilY ifadY olunan torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n maya dYyYri, onlar1n tan1nma tarixinY pul vYsaitlYrinY ekvivalent olan qiymYtlYrinY bYrabYrdir. gYr dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan torpaq, tikili vY avadanl1qlara aid obyektlYr qeyri-pul aktivlYrinin tYqdim edilmYsi yolu ilY YldY olunursa, onda onlar1n ilkin dYyYri mbadilY olunan avtiklYrin YdalYtli dYyYrindYn yaran1r. gYr mbadilY yolu ilY YldY olunan obyektin YdalYtli dYyYrini mYyyYn etmYk mmkn deyilsY, onda onun YdalYtli dYyYri mbadilY zaman1 qar_1 tYrYfY tYqdim olunmu_ obyektin (aktivin) YdalYtli dYyYri ilY llr. MbadilY yolu ilY YldY olunan obyektin vY onun YldY olunmas1 n tYqdim olunan obyektin YdalYtli dYyYri mYlum olmad1qda, onda YldY olunan obyektin maya dYyYri kimi qar_1 tYrYfY tYqdim olunan obyektin balans dYyYri gtrlr. Xarici valyutada torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n ilkin dYyYrinin mYyyYn olunmas1n1n nYzYrdYn keirilYn qaydalar1 MHBS 16 vY MMUS 7-dY tYsbit edilmi_dir. DYyYri xarici valyuta ilY Yks etdirilmi_ icarYdar1n sYrYncam1nda olan obyektlYrin maya dYyYri mvafiq olaraq 0carY adl1 MHBS 17 vY 0carY zrY MMUS 14-n tYsbit etmi_ olduu qaydalar Ysas1nda formala_d1r1l1r. Bu standartlara grY, maliyyY icarYsi yolu ilY YldY olunan obyektin icarYdar1n balans1nda tan1nmas1 icarY olunan Ymlak1n YdalYtli dYyYri mYblYindY hYyata keirilmYlidir. gYr hYmin mYblY YdalYtli dYyYrdYn a_a1d1rsa, onda icarY olunan Ymlak minimal icarY tYdiyyYlYrinin (dYni_lYrinin) diskontla_d1rma dYyYri ilY mYyyYn edilmYlidir. MYssisY dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan torpaq, tikili vY avadanl1qlar1 YvYzsiz qaydada ala bilYr. Bu cr vYziyyYt MHBS 20 vY MMUS 17-nin mddYalar1nda tYsvir edilir. HYmin standartlarda gstYrilir ki, dvlYt subsidiyas1 torpaq vY digYr uzunmddYtli resurslar1n verilmYsi _YklindY hYyata keirilY bilYr. Bu halda verilYn qeyri-pul aktivnin YdalYtli dYyYr Ysas1nda qiymYtlYndirilmYsi mYqsYdYuyun hesab edilir. Bir s1ra hallarda dvlYt subsidiyalar1 YldY olunan aktivlYrin balans dYyYrindYn 1x1l1r. MYsYlYn, mYssisY 100 000 AB^ dollar1 mYblYindY avadanl1q alm1_d1r, hYmin mYssisYyY dvlYt 20 000 AB^ dollar1 hYcmindY subsidiya ay1rm1_d1r. Onda aktivin balans1nda 80 000 AB^ dollar1 mYblYindY (100 000  20 000) ilkin tan1nmas1 hYyata keirilir. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n sonrak1 qiymYtlYndirilmYsi onlar1n balans dYyYrinin dYyi_ilmYsi ilY bal1d1r. MHBS 16 vY MMUS 7-yY YsasYn, YgYr hYr hans1 avadanl11n yenidYn qiymYtlYndirilmYsi apar1l1rsa, onda hYmin avadanl11n ail olduu hYmin tYsnifat qrupunun btn avadanl1qlar1 yenidYn qiymYtlYndirilmYlidir. mumiyyYtlY, ilkin tan1nmadan (ilkin, yaxud tarixi dYyYrlY qiymYtlYndirmYdYn) sonra torpaq, tikili vY avadanl1qlar (hans1lar1n ki, dYyYri xarici valyuta ilY Yks etdirilmi_dir) iki modeldYn biri ilY uota al1na bilYr: (a) maya dYyYri ilY uot modeli zrY; yaxud (b) yenidYnqiymYtlYndirmY dYyYri ilY uot modeli zrY. Aktiv kimi ilkin tan1nmadan sonra aktiv birinci modelY YsasYn y11lm1_ amortizasiya vY qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr olan zYrYr 1x1lmaqla z maya dYyYri ilY uota al1nmal1d1r. Misal 1.3.1. Avadanl11n balansda ilkin tan1nma dYyYri 100 000 dollar, onun y11lm1_ amortizasiya mYblYi  90 000 dollar, qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr mYblYi  10 000 dollar tY_kil etmi_dir. MYssisYnin uot siyasYtinY YsasYn hYmin avadanl1q birinci model ilY uota al1nmal1d1r. Avadanl11n balans dYyYri 70 000 dollar tY_kil edYcYkdir (100 000  20 000  10 000). gYr ilkin tan1nmadan sonra aktivin ikinci model zrY uotunun apar1lmas1 nYzYrdY tutulursa, onda hYmin obyekt YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilmYli vY uota al1nmal1d1r, ancaq bir _YrtlY ki, obyektin YdalYtli dYyYrini dYqiq qiymYtlYndirmYk mmkn olsun. YenidYnqiymYtlYndirmYdYn sonra obyekt yenidYnqiymYtlYndirmY tarixinY y11lm1_ amortizasiya vY qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr 1x1lmaqla YdalYtli dYyYrY bYrabYr olan dYyYrlY uota al1nmal1d1r. Grndy kimi, hYr iki uot modelindY aktivlYrin ilkin dYyYrindYn tYkcY y11lm1_ amortizasiya deyil, hYminin qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYrlYr dY 1x1lmal1d1r. Bu zaman qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr  obyektin YvYzetmY (dYmY) dYyYrinin onun balans dYyYrindYn art1q mYblYi kimi mYyyYn olunur. vYzetmY dYyYri isY aktivin iki kYmiyyYtdYn  xalis sat1_ qiymYtindYn vY istifadYsindYn YldY olunacaq faydadan  Yn yksYk olan kYmiyyYtlY mYyyYn edilir. Torpaq sahYlYrinin vY binalar1n YdalYtli dYyYri, adYtYn, bazar indikatorlar1 Ysas1nda qiymYtlYndirmY yolu ilY mYyyYn olunur. QiymYtlYndirmYni isY bir qayda olaraq pe_Ykar qiymYtlYndiricilYr apar1r. Ma_1n vY avadanl1qlar1n YdalYtli dYyYri adYtYn onlar1n qiymYtlYndirmY yolu ilY mYyyYn edilYn bazar dYyYridir. YenidYnqiymYtlYndirmYlYrin apar1lma tezliyi torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n YdalYtli dYyYrinin dYyi_ilmYsindYn as1l1d1r. gYr yenidYnqiymYtlYndirilYn aktivin YdalYtli dYyYri onun balans dYyYrindYn YhYmiyyYtli dYrYcYdY fYrqlYnYrsY, onda YlavY yenidYnqiymYtlYndirmY aparmaq laz1md1r. BYzi aktivlYrin YdalYtli dYyYri YhYmiyyYtli dYrYcYdY dYyi_diyi n onlar1n hYr il yenidYnqiymYtlYndirilmYsi vacibdir. dalYtli dYyYri czi dYrYcYdY dYyi_Yn aktivlYrin 3, yaxud 5 ildYn bir yenidYnqiymYtlYndirilmYsi apar1la bilYr. YenidYn qiymYtlYndirmYdYn sonra istYnilYn obyektin yenidYnqiymYtlYndirmY tarixinY y11lm1_ amortizasiyas1 a_a1dak1 sullardan biri ilY uota al1n1r: (a) aktivin mumi balans dYyi_ilmYsinY proporsional olaraq yenidYn qiymYtlYndirilir, bunun da nYticYsindY aktivin balans dYyYri onun yenidYnqiymYtlYndirmY dYyYrinY bYrabYr olur. Bu metod daha ox o zaman istifadY olunur ki, aktiv indeksasiya yolu ilY amortizasiya edilmi_ bYrpa dYyYrinY qYdYr yenidYn qiymYtlYndirilmi_ olur. (b) mumi balans dYyYrindYn 1x1l1r, xalis kYmiyyYt isY aktivin yenidYn qiymYtlYndirmY kYmiyyYtinY qYdYr yenidYn qiymYtlYndirilir. Misal 1.3.2. avadanl11n ilkin (mumi) balans dYyYri 100 000 dollar, y11lm1_ amortizasiya mYblYi  20 000 dollar, yenidYnqiymYtlYndirmY indeksi 1,20 tY_kil edir. Avadanl11n mumi balans dYyYrinin mYblYi 100000(1,20=120000 dollar, y11lm1_ amortizasiyan1n ideksasiya olunmu_ mYblYi  20 000 ( 1,20 = 24 000 dollar. YenidYnqiymYtlYndirmY nYticYsindY avadanl11n YdalYtli dYyYri  96 000 dollar (120 000  24 000) tY_kil edYcYkdir. YenidYnqiymYtlYndirmY nYticYsindY avadanl11n dYyYrinin art1m1 16 000 dollar olacaqd1r. Hesablaman1 digYr sulla apard1qda da eyni nYticY al1nacaqd1r: 100 000  20 000=80 000 dollar, daha sonra 80 000(1,20=96 000 dollar. MHBS 16 vY MMUS 7-yY YsasYn, xarici valyuta ilY Yks etdirilmi_ torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n yenidYnqiymYtlYndirmY nYticYsindY dYyYrinin art1m1 kapitalda yenidYnqiymYtlYndirmYdYn art1m ad1 alt1nda Yks etdirmYk laz1md1r. DeyYk ki, maliyyY hesabat1nda, daha dorusu, balansda lkYnin kommersiya tY_kilatlar1 hYmin art1m1 ayr1ca hesabda  YenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyat hesab1nda uota al1rlar. gYr yenidYnqiymYtlYndirmY nYticYsindY aktivin balans dYyYri azalm1_sa, onda hYmin azalma mYblYi qiymYtlYndirmYdYn olan zYrYri gstYrir. Misal 1.3.3. Avadanl11n balans dYyYri (y11lm1_ amortizasiya 1x1lmaqla)  76 000 dollar, avadanl11n mmkn xalis sat1_1ndan YldY oluna bilYcYk mYblY 55 000 dollar, istifadYsindYn YldY olunacaq faydan1n mYblYi  50 000 dollar. Onda avadanl11n balans dYyYrinin a_a1 d_mYsindYn zYrYr  21 000 dollar (76 000  55 000) tY_kil edYcYkdir. QiymYtdYnd_mYdYn olan mYblYin, yYni 21 000 dollar1n 16 000 dollar1 YenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyata silinYcYk, bunun nYticYsindY xalis zYrYr mYblYi 5000 dollar (21 000  16 000) tY_kil edYcYkdir. Xalis zYrYr mYblYi (5000 dollar) bilavasitY kapitalda deyil, mYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabatda Yks etdirilYcYkdir. gYr nvbYti yenidYnqiymYtlYndirmY zaman1 aktivin balans dYyYri, mYsYlYn, 10 000 dollar mYblYindY artm1_sa, onda hYmin art1m1n 5000 dollar1 YvvYlki yenidYnqiymYtlYndirmY nYticYsindY yaranm1_ zYrYrin rtlmYsinY silinYcYk, qalan 5000 dollar isY yenidYn kapitalda YenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyat hesab1nda Yks etdirilYcYkdir. Aktivin tan1nmas1 dayand1r1ld1qda yenidYnqiymYtlYndirmYdYn olan art1m, mYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabatda Yksini tapmadan birba_a bl_drlm_ mYnfYYtY silinY bilYr. Qeyri-maddi aktivlYr dY uzunmddYtli aktivlYrY aid edilir. Onlar1n ilkin dYyYri, hans1 valyuta ilY formala_mas1ndan as1l1 olmayaraq, mYyyYn edilmi_ standart xYrclYr Ysas1nda mYyyYn olunur. Qeyri-maddi aktivlYrin, o cmlYdYn dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ qeyri-maddi aktivlYrin tan1nmas1, qiymYtlYndirilmYsi vY onlar barYdY informasiyan1n maliyyY hesabat1nda a1qlanmas1 mYsYlYlYri MHBS 38 vY MMUS 12 ilY reqlamentlY_dirilir. Qeyri-maddi aktivlYrin Ysas fYrqlYndirici cYhYti ondan ibarYtdir ki, onlar: - qeyri-pul aktivlYridir; - fiziki Ysasa malik deyildir; - identifikasiya olunand1r. Qeyri-maddi aktivlYrin tan1nma kriteriyalar1 aktivlYrin mumi tan1nma kriteriyalar1na tam uyundur vY biz onlar1 bu fYslin birinci paraqraf1nda nYzYrdYn keirmi_ik. Qeyri-maddi aktivlYrin tarixi (ilkin) dYyYri onlar1n daxil olmas1 sullar1ndan as1l1 olaraq mYyyYn edilir. gYr onlar sat1nalma qaydas1nda, dvlYt subsidiyas1 hesab1na, digYr aktivlYrY mbadilY formas1nda, kreditlY YldY olunursa, onda hYmin aktivlYrin ilkin dYyYri torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n ilkin dYyYrinin mYyyYn edilmYsi qaydalar1na ox_ar qaydalarla mYyyYn edilir. Pulla sat1nal1nan qeyri-maddi aktivin ilkin dYyYri a_a1dak1 xYrclYrdYn yaran1r: a) sat1nalma qiymYti; b) aktivin tYyinat1 zrY istifadYsi n haz1r vYziyyYtY gYtirilmYsinY YkilYn xYrclYr: aktivin i_lYk vYziyyYtY gYtirilmYsi n bilavasitY i_lYr yerinY yetirYn i_ilYrin mkafatland1r1lmas1na YkilYn xYrclYr; obeyktin haz1r vYziyyYtY gYtirilmYsi ilY bilavasitY bal1 pe_Ykar xidmYtlYrin gstYrilmYsi ilY bal1 xYrclYr; aktivin i_lYk vYziyyYtdY olmas1n1n yoxlan1lmas1na YkilYn xYrclYr. DvlYt subsidiyalar hesab1na qeyri-maddi aktivlYr (mYsYlYn, radio vY televiziya verili_lYrinY lisenziyalar, ixrac zrY lizenziyalar, mYhdud resurslara 1x1_ zrY hquqlar vY s.) MHBS 20 vY MMUS 17-yY YsasYn _irkYtin z tYrYfindYn seilmi_ tYrYfindYn ya YdalYtli dYyYrlY, ya da aktivin haz1r vYziyyYtY gYtirilmYsi ilY YlaqYdar birba_a xYrclYr nYzYrY al1nmaqla nominal dYyYrlY qiymYtlYndirilY bilYr. Subsidiyan1n mYblYi: tYxirY sal1nm1_ gYlir kimi (aktivin faydal1 istifadY mddYtindY hYmin gYlirin maliyyY nYticYsinY aid olunmas1 yolu ilY) tan1na bilYr; aktivin balans dYyYrindYn 1x1lmaqla Yks etdirilY bilYr. DigYr aktivY mbadilY yolu ilY YldY olunan qeyri-maddi aktiv qar_1 tYrYfY tYqdim olunan aktivin YdalYtli dYyYri ilY qiymYtlYndirilir, mbadilY nYticYsindY yarana bilYcYk mYnfYYt, yaxud zYrYr isY mYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabatda Yks etdirilir. gYr qeyri-maddi aktiv tYdiyyYnin (dYni_in) vaxt1 uzad1lmaqla YldY olunursa, onda onun dYyYri diskontla_d1rman1n bazar dYrYcYsi (faizi) nYzYrY al1nmaqla cari pul ekvivalentlYrinin dYyYrinY bYrabYr olan dYyYr mYblYindY tan1n1r. Misal 1.3.4. 31 dekabr 2014-c il tarixindY ABC _irkYti xaricdY fYaliyyYt n digYr _irkYtin i_lYyib haz1rlad11 patent hququnu YldY etmi_dir. MqavilYnin _YrtlYrinY grY, ABC _irkYti mqasilYnin baland11 anda 300 000 dollar, ildYn sonra daha 250 000 dollar dYmYyi hdYsinY gtrr. HYmin mqavilYyY hquqi xidmYtin gstYrilmYsi mYblYi  14 000 dollar, patent hququnun dvlYt orqanlar1ndan qeydiyyatdan kemYsi xYrci  800 dollar, diskontla_d1rma dYrYcYsi  10%. Hmin mYlumatlar Ysas1nda patent hququnun ilkin dYyYri a_a1dak1 kimi mYyyYn olunacaqd1r: 1. Patentin ilkin (tarixi) dYyYri: - dYnilmi_ pul vYsaitlYri & & & & & & & & 300 000 dollar - hquqi xidmYtin dYyYri & & & & & & & & 4000 dollar - patent hququnun qeydiyyat1 xYrclYri& & .1400 dollar - tYxirY sal1nm1_ tYdiyyYnin (dYni_in) diskontla_d1r1lm1_ mYblYi & & & & & & & .187 826 dollar  EMBED Equation.3  Yekun & & & & & & & & & & & & & & & & .492 966 dollar DemYli, patentiv balansda tan1nan ilkin dYyYr 492 966 dollar tY_kil edir. 2. Patentin YldY olunmas1, istifadY n haz1r vYziyyYtY gYtirilmYsi ilY YlaqYdar dYnilmi_ vY dYnilmYmi_ mYblYlYr: - dYnilmi_ pul vYsaitlYri& & & & & & & & & 300 000 dollar - hquqi xidmYtin dYyYri & & & & & & & & & 4000 dollar - patent hququnun qeydiyyat1 & & & & & & .1400 dollar - 3 ildYn sonra dYnilYcYk pul vYsaitlYri & & & 250 000 dollar Yekun & & & & & & & & & & & & & & & & ..555 400 dollar 3. Patentin YldY olunmas1 ilY YlaqYdar dYnilmi_ vY dYnilmYli olan mYblY ilY patentin ilkin (tarixi) dYyYri aras1ndak1 fYrq-tYdiyyYnin dYnilmY mddYtinin uzad1lmas1na grY hesablanm1_ faiz xYrcidir vY hYmin xYrc dvr xYrclYrY aid edilir (555 400  492 966) & & & & & & ..6243 dollar. Xarici valyuta ilY ifadY olunan qeyri-maddi aktiv ilkin qiymYtlYndirmYdYn sonra a_a1dak1 qiymYtlYrdYn biri ilY qiymYtlYndirilY bilYr: (a) y11lm1_ amortizasiya vY qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr 1x1lmaqla ilkin (tarixi) dYyYrlY; yaxud (b) yenidYnqiymYtlYndirmY tarixinY y11lm1_ amortizasiya vY qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr 1x1lmaqla YdalYtli dYyYrlY. Qeyri-maddi aktivin YdalYtli dYyYri aktiv bazarda mvcud olan bazar qiymYtlYri ilY mYyyYn oluna bilYr. MHBS 38 vY MMUS 12 aktiv bazar kimi elY bazar1 nYzYrdY tutur ki, hYmin bazarda: - eynicinsli mallar al1n1b-sat1l1r; - svdYlY_mY istYyindY olan al1c1 vY sat1c1lar mvcuddur; - qiymYtlYr Yl atand1r, a1qd1r. gYr mYssisY ikinci uot modelini, yaxud qiymYtlYndirmY modelini seirsY, onda yenidYnqiymYtlYndirmY mtYmadi Ysasda apar1lmal1 vY yenidYnqiymYtlYndirmY obyektinin aid edildiyi qeyri-maddi aktivlYrin btn qrupu yenidYn qiymYtlYndirilmYlidir. YenidYnqiymYtlYndirmY nYticYsindY qeyri-maddi balans dYyYri artd1qda, hYmin art1m mYblYi balans hesabat1nda, eyni zamanda kapitalda dYyi_ikliklYr haqq1nda hesabatda yenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyat maddYsindY Yks etdirilmYlidir, bir _YrtlY ki, YvvYlki yenidYnqiymYtlYndirmY zaman1 balans dYyYrinin a_a1 d_mYsi olmam1_d1r, YgYr olmu_sa, onda hesabat dvrndY yenidYnqiymYtlYndirmYdYn yaranan art1m keYn ilin yenidYn qiymYtlYndirmYsindYn yaranan zYrYrin dYnilmYsinY silinYcYkdir. YenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyat olmad1qda, yenidYnqiymYtlYndirmYdYn olan zYrYr mYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabatda z Yksini tapacaqd1r. Misal 1.3.5. ACC _irkYti xaricdY biznes fYaliyyYtini hYyata keirmYk n kvota YldY edir, kvotan1n dYyYri 98 000 dollar, digYr xYrclYr 2000 dollar. Kvota 2013-c ilin dekabr1nda ilkin dYyYrlY balansa al1nm1_d1r. ^irkYt 31 dekabr 2014-c il vY 31 dekabr 2015-ci il tarixlYrinY kvotan1n yenidYnqiymYtlYndirmYsini aparm1_d1r: 31 dekabr 2014-c ilY YdalYtli dYyYr  90 000 dollar 31 dekabr 2015-ci ilY YdalYtli dYyYr  80 000 dollar YenidYnqiymYtlYndirmYnin nYticYlYri (dollarla) Balans hesabat1MYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabatKapitalda dYyi_ikliklYr haqq1nda hesabat01.01.2014-c ilY balans dYyYri 100 0002014-c ildY amortizasiya (100 000:4 ilY)(25 000)25 000YenidYnqiymYtlYndirmYyY qYdYr (31.12.2014-Y qYdYr) balans dYyYri75 00031.12.2014 tarixinY yenidYnqiymYtlYndirmY (90 000  75 000)25 00025 00031.12.2014 tarixinY balans dYyYri 90 00001.01.2015 tarixinY balans dYyYri 90 0002015-ci ildY amortizasiya (90 000:3 ilY)(30 000)30 000YenidYnqiymYtlYndirmYyY qYdYr (31.12.2015-Y qYdYr) balans dYyYri 60 00031.12.2015 tarixinY yenidYnqiymYtlYndirmY (80 000  60 000)20 00020 00031.12.2015 tarixinY balans dYyYri 80 00045 000 Qeyri-maddi aktivlYrY msbYt i_gzar reputasiya (qudvil) dY daxildir. 0_gzar reputasiya, MHBS 3 vY MMUS 18-dY gstYrildiyi kimi, mxtYlif _irkYtlYrin, yaxud bizneslYrin maliyyY hesabat1 tYrtib edYn bir _irkYtdY birlY_mYsi zaman1 yaran1r. Biznesin birlY_dirilmYsi anlay1_1 zndY o svdYlY_mYlYri Yks etdirir ki, hans1lar1n nYticYsindY bir hquqi _Yxs digYr hquqi _Yxsi sat1n al1r vY bu svdYlY_mYlYr nYticYsindY konsolidY olunan qrup (ana _irkYtdYn vY trYmY _irkYtdYn ibarYt qrup) yaran1r. GstYrilYn standartlara YsasYn, biznesin btn birlY_mYsi sat1nalma (YldY olunma) metodu ilY uota al1nmal1d1r. SvdYlY_mYlYrdY i_tirak edYn _irkYtlYrdYn biri al1c1 qismindY 1x1_ edir vY o, digYr _irkYtlYr (bizneslYr) zYrindY nYzarYti YlY keirir. Al1c1 _irkYt sat1n ald11 _irkYt zYrindY o zaman nYzarYtY sahib olur ki, onun sYhmlYrinin 50%-dYn oxunu YldY etmi_ olsun vY hYmin _irkYtin maliyyY vY YmYliyyYt siyasYtini idarY etsin vY bu fYaliyyYtdYn iqtisadi fayda YldY etsin. Ancaq al1c1 _irkYt sat1n ald11 _irkYt zYrindY digYr _YrtlYr Ysas1nda nYzarYti hYyata keirY bilYr ki, bu barYdY MHBS 3 vY MMUS 18 geni_ a1qlamalar verilir. Ana _irkYt tYrYfindYn xaricdY trYmY _irkYti YldY edilYrkYn ana _irkYt YldY olunman1 znn ayr1ca maliyyY hesabat1nda tarixi (ilkin) dYyYrlY Yks etdirir. MHBS 3 vY MMUS 18-in tYlYblYrinY grY, sat1nalma metodu a_a1dak1lar1 nYzYrdY tutur: biznesin birlY_dirilmYsinY YkilYn xYrclYrin qiymYtlYndirilmYsini; YldY olunan biznesin (trYmY _irkYtin) identifikasiyala_d1r1lan aktivlYrinin, hdYliklYrinin vY _Yrti hdYliklYrinin identifikasiyas1n1 vY YdalYtli dYyYrin mYyyYn olunmas1n1; qudvilin vY azl11n pay1n1n mYyyYnlY_dirilmYsini. Biznesin birlY_dirilmYsinY YkilYn xYrclYrY a_a1dak1lar daxil edilir: YldY olunan _irkYtY (biznesY) dYnilYn pul vYsaitlYri; mbadilY tarixinY tYqdim olunmu_ qeyri-pul aktivlYrinin, gtrlm_, yaxud icra edilmi_ hdYliklYrin, al1c1 _irkYt tYrYfindYn burax1lm1_ pay alYtlYrinin YdalYtli dYyYri; biznesin birlY_dirilmYsi ilY bilavasitY bal1 olan xYrclYr (hquqi vY mYslYhYt xidmYtlYrinin dYyYrinin dYnilmYsi ilY YlaqYdar vY digYr xYrclYr). MbadilY tarixi  YldY olunan _irkYt (biznes) zrY hYr bir ayr1ca investisiyan1n maliyyY hesabat1nda tan1nd11 tarixdir. MYsYlYn, YgYr biznesin birlY_dirilmYsi bir neY ayr1ca svdYlY_mY nYticYsindY YldY olunursa, onda mbadilY tarixlYri dY hYmin svdYlY_mYlYrin say1na bYrabYr olacaqd1r. Buna uyun olaraq al1c1 _irkYtin tYqdim etdiyi qeyri-pul aktivlYrinin vY/vY ya pay alYtlYrinin YdalYtli dYyYri dY eynilY hYmin mbadilY tarixlYri zrY mYyyYn olunacaqd1r. Ancaq al1c1 _irkYtin maliyyY hesabat1nda YldY edilYn biznesin (_irkYtin) aktivlYrinin, hdYliklYrinin vY _Yrti hdYliklYrinin tan1nmas1 ayr1-ayr1 vaxtlarda hYyata keirilYn mbadilY tarixlYrindY deyil, al1c1 _irkYtin YldY olunan biznes zYrindY nYzarYti z YlinY ald11 vaxt (sat1nalma tarixindY) ba_ verYcYkdir. BelYliklY, svdYlY_mYlYrin say1, mbadilY tarixlYrinin say1 bir neY olsa da, sat1nalma tarixi bir tarix olacaqd1r. Bu halda biznesin birlY_dirilmYsinY, yaxud YldY olunmas1na YkilYn xYrclYrin yekunu, ayr1-ayr1 dvrlYrdY (mbadilY tarixlYrdY) ba_ vermi_ xYrclYrin mumi mYblYindYn yaranacaqd1r. Misal 1.3.6. ABD _irkYti ACC _irkYtinin sYsvermY hququna malik sYhmlYrini alm1_d1r: - 10 sentyabr 2014-c ildY  10% sYhm  200 000 dollara; - 20 dekabr 2014-c ildY  15% sYhm  350 000 dollara; - 25 iyul 2015-ci ildY  20% sYhm  480 000 dollara; - 20 avqust 2015-ci ildY  12% sYhm  230 000 dollara + hYr birinin bazar qiymYti 10 dollar olan 8000 adi sYhim (80 000). MbadilY tarixlYri: 10 sentyabr 2014 il, 20 dekabr 2014 il, 25 iyul 2015 il vY 20 avqust 2015 il. Biznesin birlY_dirilmYsinY (YldY olunmas1na) YkilYn xYrclYrin yekun mYblYi: 200 000+350 000+480 000+230 000+8000=1 340 000 dollar. Biznesin YldY olunmas1n1n tan1nmas1 tarixi  20 avqust 2015 il. KonsolidY olunan maliyyY hesabat1nda YldY olunan, yaxud birlY_dirilYn biznesin aktivlYri vY hdYliklYrinin Yks etdirilmYsi n onlar1 identifikasiyala_d1rmaq, onlar1n PrinsiplYrdY vY Konseptual Ysaslarda tYsbit edilmi_ kriteriyalara uyun olmas1n1 yoxlamaq vY YdalYtli dYyYrini mYyyYn etmYk laz1md1r. AktivlYrin vY hdYliklYrin identifikasiya olunmas1 onlar1n YldY olunan biznesin mumi mYblYindYn ayr1la bilmYsi demYkdir. AktivlYrin vY hdYliklYrin tan1nma kriteriyalar1 bu fYslin 1-ci paraqraf1nda ara_d1r1ld11ndan, onun zYrindY dayanma1 laz1m bilmirik, yaln1z onu qeyd etmYk vacibdir ki, biznesin birlY_dirilmYsi zaman1 aktivlYrin vY hdYliklYrin tan1nmas1n1n birinci kriteriyas1na YmYl olunmas1 o qYdYr dY mYcburi deyildir. YYni, hYmin aktivlYr vY hdYliklYr YldY olunarkYn onlar1n tan1nmas1 n Ysas kriteriya iqtisadi faydan1n daxil olmas1 (ax1b getmYsi) ehtimal1 deyil, hYmin aktivlYrin vY hdYliklYrin YdalYtli dYyYrinin dYqiq llY, yaxud mYyyYn edilY bilmYsidir. Biznesin birlY_dirilmYsi nYticYsindY YldY olunan aktivlYr, hdYliklYr vY _Yrti hdYliklYr hesabatda YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilir vY Yks etdirilir. AktivlYrin vY hdYliklYrin ayr1-ayr1 nvlYrinin YdalYtli dYyYri a_a1dak1 qaydada mYyyYn olunur: maliyyY alYtlYri  cari bazar qiymYtlYrilY; ehtiyatlar: haz1r mYhsul vY mallar  sat1_ zrY xYrclYr 1x1lmaqla sat1_ qiymYtlYrilY; bitmYmi_ istehsal  istehsala Ykilmi_ xYrclYr 1x1lmaqla sat1_ qiymYtilY; torpaq vY tikililYr  bazar dYyYri ilY (adYtYn mstYqil qiymYtlYndiricilYr tYrYfindYn qiymYtlYndirilYn dYyYrlY); ma_1n vY avadanl1qlar  bazar dYyYri ilY (adYtYn mstYqil qiymYtlYndiricilYr tYrYfindYn qiymYtlYndirilYn dYyYrlY), YdalYtli dYyYrlY (gYlir, yaxud dYnilmYsinin amortizasiya dYyYri Ysas1nda metodika zrY hesablanan dYyYrlY); pensiya plan1 zrY xalis aktivlYr, yaxud hdYliklYr  plan1n aktivlYrinin YdalYtli dYyYri 1x1lmaqla hdYliklYrin plan zrY diskontla_d1r1lm1_ dYyYri 1x1lmaqla; debitor borclar1 vY digYr ox_ar aktivlYr  _bhYli borclar zrY ehtiyatlar vY tYdiyyYnin al1nmas1 ilY bal1 xYrclYr 1x1lmaqla al1nas1 mYblYlYrin diskontla_d1r1lm1_ dYyYr mYblYlYri ilY (q1samddYtli debitor borclar1 diskontla_d1r1lm1r); kreditor borclar1  dYnilmYli olan diskontla_d1r1lm1_ dYyYr mYblYlYri ilY (q1samddYtli kreditlYr borclar1 diskontla_d1r1lm1r); vergi aktivlYri vY hdYliklYri  YldY olunmu_ aktivlYrin vY hdYliklYrin YdalYtli dYyYri Ysas1nda birlY_mi_ _irkYtin (ana _irkYt) mYlumatlar1 zrY qiymYtlYndirilmi_ aktivlYrin vY hdYliklYrin diskontla_d1r1lmam1_ mYblYi ilY. AktivlYrinin vY hdYliklYrinin dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan _irkYtin (biznesin) YldY olunmas1 zaman1 qudvil yaran1r. MHBS 3 vY MMUS 18 grY qudvil  aktivlYrlY YlaqYdar yaranan, identifikasiya oluna bilmYyYn, digYr aktivlYrdYn, yaxud aktivlYr qrupundan ayr1ca tan1na bilinmYyYn gYlYcYk iqtisadi faydalard1r. Qudvil (i_gzar reputasiya) mYssisYlYrin (bizneslYrin) birlY_mYsi nYticYsindY yaran1r, al1c1 (ana) _irkYt tYrYfindYn YldYolunma tarixindY tan1n1r vY ilkin olaraq maya dYyYri ilY qiymYtlYndirilir. HYmin mYblY mYssisYlYrin (bizneslYrin) birlY_mYsi zrY dYyYrin (xYrclYrin), tan1nm1_ identifikasiya olunan aktivlYrin, hdYliklYrin xalis YdalYtli dYyYrindY al1c1 _irkYtin pay1ndan art1q olan hissYsi kimi mYyyYn olunur. Qudvil onun nYticYsindY yaran1r ki, al1c1 _irkYt digYr _irkYti (biznesi) YldY edYrkYn hYm identifikasiya oluna bilYn aktivlYrin, hYm dY hYmin biznesdYn ayr1la bilinmYyYn, yaxud btvlkdY aktivlYrdYn ayr1la bilinmYyYn aktivlYrin dYyYrini dYyir. nki _irkYt hYm identifikasiya olunan, hYm dY identifikasiyala_d1r1la bilinmYyYn aktivlYrdYn iqtisadi fayda gtrmYyi nYzYrdY tutur. Qudvilin necY yaranmas1 vY ilkin olaraq hans1 dYyYrlY tan1nmas1 qaydas1n1 _Yrti misalla nYzYrdYn keirYk. Misal 1.3.7. AAC _irkYti CAA _irkYtinin adi sYhmlYrinin 80%-ni 3000 dollara YldY etmi_dir. ldY olunma tarixinY CAA _irkYtinin aktivlYri vY hdYliklYrinin, _Yrti hdYliklYrinin mYblYi a_a1dak1 kimi olmu_dur: 0dentifikasiyala_d1r1lan aktivlYr & & & & & & & ..5000 min dollar 0dendifikasiyala_d1r1lan hdYliklYr & & & & & & .1800 min dollar 0dentifikasiyala_d1r1lan _Yrti hdYliklYr & & & & ..300 min dollar Xalis identifikasiya olunan aktivlYr =2900 min dollar (5000 1800 300); AAC _irkYtinin CAA _irkYtinin identifikasiya olunan xalis aktivlYrindYki 80% pay1 = 2320 min dollar (2900(80%:100); AAC _irkYtinin CAA _irkYtini YldY etmYsi nYticYsindY yaranan qudvilin maya dYyYri = 680 min dollar (3000  2320). gYr al1c1 _irkYt mYssisYlYrin (bizneslYrin) birlY_mYsi nYticYsindY YldY etdiyi identifikasiya olunan xalis aktivlYrY onlar1n YdalYtli dYyYrindYn az xYrc YkirsY, yaxud investisiya qoyursa, onda yaranan fYrq MHBS 3 vY MMUS 18-Y YsasYn, dYrhal hesabat dvrnn mYnfYYti kimi tan1nmal1d1r. MYssisYlYrin (bizneslYrin) birlY_mYsi nYticYsindY ana _irkYtin tYrtib etdiyi konsolidY olunan maliyyY hesabat1nda Azl11n pay1 adl1 maddY yaran1r. Azl11n pay1 dedikdY trYmY _irkYtin konsolidY olunan balansda gstYrilYn kapitaldak1 vY mYnfYYt vY zYrYrlYrdYki pay1 ba_a d_lr. Azl11n pay1na ana _irkYt trYmY _irkYtlYr vasitYsilY birba_a vY dolay1 yolla sahib ola bilmYz. BirlY_mi_ _irkYtin konsolidY olunan balans1nda azl11n pay1 Kapital blmYsindY ana _irkYtin kapital1ndan ayr1 gstYrilir. Misal 1.3.8. vvYlki misal1n mYlumatlar1 Ysas1nda azl11n pay1n1 a_a1dak1 kimi mYyyYn etmYk olar. AAC _irkYtinin CAA _irkYtinin identifikasiya olunan xalis aktivlYrindYki pay1  80%; TrYmY _irkYtin birlY_mi_ _irkYtin kapital1nda pay1  20% (100  80); Azl11n (CAA _irkYtinin) birlY_mi_ _irkYtin identifikasiya olunan xalis aktivlYrinin YdalYtli dYyYrindY pay1  580 min dollar (2900(20%:100). BelYliklY, mYssisYlYrin birlY_mYsi nYticYsindY yaranan _irkYtin konsolidY olunan balans1n1n kapital blmYsindY azl11n pay1 580 min dollara bYrabYr olacaqd1r. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ investisiyal1 mlkiyyYt ilk dYfY YldY olunma variantlar1ndan as1l1 olaraq ilkin dYyYrlY (maya dYyYrilY) qiymYtlYndirilir: sat1n al1nan investisiyal1 mlkiyyYtin ilkin dYyYri: sat1nalma qiymYti; YldY olunma ilY YlaqYdar idxal rsumlar1; YvYzlY_dirilmYyYn vergilYr; gstYrilYn hquqi xidmYtlYrin dYyYri vY s.; mYssisYnin z tYrYfindYn mstYqil surYtdY tikilYn Ymlak1n ilkin dYyYri: obyektin tikilib haz1r vYziyyYtY gYtirilmYsi ilY YlaqYdar btn xYrclYr; icarY nYticYsindY YldY olunan da_1nmaz Ymlak1n ilkin dYyYri: iki kYmiyyYtdYn  obyektin YdalYtli dYyYri vY minimal icarY tYdiyyYlYrinin (dYni_lYrinin) diskontla_d1r1lm1_ dYyYrindYn  Yn a_a1 olan kYmiyyYt. 0nvestisiyal1 mlkiyyYtin ilkin tan1nmadan sonra qiymYtlYndirilmYsi qaydalar1 da torpaq, tikili vY avadanl1qlar, qeyri-maddi aktivlYr zrY olduu kimidir: (a) y11lm1_ amortizasiya vY qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr 1x1lmaqla ilkin (tarixi) dYyYrlY; yaxud (b) y11lm1_ amortizasiya vY qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr 1x1lmaqla YdalYtli dYyYrlY. Bununla belY MHBS 40 vY MMUS 27 investisiyal1 (da_1nmaz) Ymlaka investisiyalar1n sonrak1 qiymYtlYndirilmYsinin YdalYtli dYyYr Ysas1nda apar1lmas1na stnlk verirlYr. dalYtli dYyYrin mYyyYnlY_dirilmYsi mmkn olmad11 hallarda investisyal1 mlkiyyYt obyekti ilkin (tarixi) dYyYr modeli Ysas1nda qiymYtlYndirilir vY uota al1n1r. TYbiidir ki, burada shbYt ilkin qal1q dYyYri, yaxud balans dYyYrindYn gedir. 0nvestisiyal1 mlkiyyYtin YdalYtli dYyYrinin dYyi_ilmYsi nYticYsindY yaranan mYnfYYt, yaxud zYrYr hesabat dvrnn mYnfYYti, yaxud zYrYrlYrindY (MYcmu mYnfYYt haqq1nda hesabatda, ya da MYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda ayr1ca hesabatda) Yks etdirilir. ^irkYt, investisyal1 mlkiyyYtin ilk dYfY tan1nmas1ndan sonra y11lm1_ amortizasiya vY qiymYtdYnd_mYdYn zYrYr 1x1lmaqla balans dYyYri Ysas1nda uotu modelini semi_ olsa belY, hYmYn mlkiyyYtin YdalYtli dYyYrinin dYyi_ilmYsi barYdY informasiyan1 hesabata qeydlYrdY a1qlamal1d1r. 0nvestisiyal1 mlkiyyYtin ilkin tan1nmadan sonra hans1 modellY vY necY qiymYtlYndirilmYsi qaydas1n1 q1sa _YkildY a_a1dak1 misalla ayd1nla_d1raq. Misal 1.3.9. ^irkYt 1 yanvar 2014-c ildY investisiyal1 mlkiyyYt (Ymlak) qiymYtindY bina alm1_d1r: sat1nalma qiymYti 580 000 dollar, qeydiyyat qiymYti 15 000 dollar, sair xYrclYr  5000 dollar. Binan1n faydal1 istifadY mddYti 20 il tY_kil edir. 1 yanvar 2015-ci ildY binan1n YdalYtli dYyYri 650 000 dollar mYblYindY qiymYtlYndirilmi_dir. Da_1nmaz Ymlak1n ilkin tan1nma dYyYri = 600 000 dollar (580 000 +15 000+5000)  01.01.2014 tarixinY; Da_1nmaz Ymlak1n ilkin tan1nma dYyYri  y11lm1_ amortizasiya = da_1nmaz Ymlak1n ilkin qal1q (balans) dYyYri: 600 000  600 000:20 il= 570 000 dollar  31.12.2014 tarixinY, yaxud 01.01.2015 tarixinY. 0nvestisiyal1 mlkiyyYtin balansda Yks etdirilYcYk dYyYri  570 000 dollar  01.01.2015 tarixinY; 0nvestisiyal1 mlkiyyYtY hesablanm1_ amortizasiyan1n mYnfYYti vY zYrYrlYri haqq1nda hesabatda Yks etdirilYcYk mYblYinY  30 000 dollar  2014-c ilin hesabat dvrndY; 01.01.2015 tarixinY investisiyal1 mlkiyyYtin YdalYtli dYyYri 650 000  01.01.2015 tarixinY investisiyal1 mlkiyyYtin balans dYyYri  570 000 dollar = 80 000 dollar. 01.01.2015 tarixindY investisiyal1 mlkiyyYt balansda 650 000 dollar mYblYindY Yks etdirilYcYkdir, hYmin mYblY investisiyal1 mlkiyyYtin YdalYtli dYyYridir. 0nvestisiyal1 mlkiyyYtin dYyYrinin art1m mYblYi, yYni 80 000 dollar kapitalda yenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyat maddYsindY Yks etdirilYcYkdir. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ sat1_ n nYzYrdY tutulan uzunmddYtli aktivlYrin ilkin tan1nmadan sonra qiymYtlYndirilmYsi nYzYrdYn keirilYn uzunmddYtli aktivlYrin qiymYtlYndirilmYsindYn fYrqlidir. UzunmddYtli aktivlYrin at1_ n nYzYrdY tutulan uzunmddYtli aktivlYr kimi tan1nmas1 vY qiymYtlYndirilmYsi mYsYlYlYri MHBS 5 vY MMUS 23 ilY tYnzimlYnir. GstYrilYn beynYlxalq vY Milli standartlar sat1lmaq n nYzYrdY tutulan uzunmddYtli aktivlYr alt1nda o aktivlYri (aktivlYr qrupunu) nYzYrdY tutur ki, hYmin aktivlYrin balans dYyYri onlar1n gYlYcYkdY istifadYsi _YklindY deyil, YsasYn sat1_la bal1 YmYliyyat1n sayYsindY dYnilYcYkdir. Bu cr sat1_ n aktiv (aktivlYr qrupu) dYrhal haz1r vYziyyYtdY olmal1 vY onun (onlar1n) sat1lmas1 ehtimal1 ox yksYk olmal1d1r. BelY aktivlYrin sat1_ plan1n1n mddYti adYtYn 1 ilY qYdYr olur, ancaq bir s1ra hadisYlYrin vY hallar1n ba_ vermYsi ilY YlaqYdar onlar1n sat1_ plan1 mddYti bir ildYn art1q da ola bilYr. Sat1_ n nYzYrdY tutulan uzunmddYtli aktivlYri iki kYmiyyYtdYn Yn a_a1 olan kYmiyyYtlY qiymYtlYndirmYk laz1md1r: balans dYyYrilY; yaxud sat1_ zrY xYrclYr 1x1lmaqla YdalYtli dYyYrlY. Aktivin sat1_ n nYzYrdY tutulan kimi tan1nmas1 an1ndan ona amortizasiya hesablanmas1 dayand1r1l1r. Balans dYyYri sat1_ xYrclYri 1x1lmaqla YdalYtli dYyYrdYn yuxar1 olduqda yaranan fYrq zYrYr kimi tan1n1r vY hesabatda qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr kimi Yks etdirilir. DYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan q1samddYtli aktivlYrin YhYmiyyYtli hissYsini ehtiyatlar tY_kil edir. Ehtiyatlar1n uotu vY hesabat1n1n metodoloji prinsiplYr vY metodikas1 MHBS 2 vY MMUS 8 ilY tYnzimlYnir. Ehtiyatlar1n tan1nmas1 kriteriyalar1, PrinsiplYrdY vY Konseptual Ysaslarda mYyyYn olunmu_ vY aktivlYr n nYzYrdY tutulmu_ mumi kriteriyalarla eynidir. Standartlara grY o aktivlYrdir ki, onlar: adi fYaliyyYt prosesindY sat1lmaq nYzYrdY tutulmu_dur (haz1r mYhsul, mallar); sat1_ n istehsal prosesindYdirlYr (bitmYmi_ istehsal); istehsal prosesindY, yaxud xidmYtlYrin gstYrilmYsindY istifadY etmYk n xammal vY materiallar formas1ndad1rdar. Btn ehtiyatlar, o cmlYdYn dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunan ehtiyatlar a_a1dak1 iki kYmiyyYtlYn Yn az olan1 ilY qiymYtlYndirilmYlidir: - maya dYyYrilY; yaxud - mmkn xalis sat1_ qiymYtilY. Ehtiyatlar1n maya dYyYri qrup xYrclYrdYn yaran1r: (a) YldY olunmaya YkilYn xYrclYr; (b) emala YkilYn xYrclYr; (c) sair xYrclYr. Birinci qrup xYrclYrY daxildir: sat1nalma qiymYti (geri qaytar1lan tYdiyyYlYr vY ticarYt gzY_tlYri 1x1lmaqla); gmrk rsumlar1; YvYzlY_dirilmYyYn vergilYr; nYqliyyat xYrclYri; ehtiyatlar1n YldY edilmYsi ilY bilavasitY YlaqYdar olan digYr xYrclYr. 0kinci qrup xYrclYr: mstYqim YmYk haqq1 xYrclYri; mstYqim xammal vY material xYrclYri; daimi istehsal qaimY xYrclYri; dYyi_Yn istehsal qaimY xYrclYri. nc qrup xYrclYr: ehtiyatlar1n istifadY olunma yerinY vY istifadY olunma vYziyyYtinY gYtirilmYsi ilY YlaqYdar xYrclYr. MHBS 2 vY MMUS 8-Y YsasYn ehtiyatlar1n ilkin qiymYtlYndirilmYsi maya dYyYrindYn ba_qa normativ xYrclYr, pYrakYndYqiymYtlYr metodlar1 ilY dY hYyata keirilY bilYr. Normativ maya dYyYri ilY adYtYn bitmYmi_ istehsal1n qal11 qiymYtlYndirilir, ancaq haz1r mYhsul ehtiyatlar1 da normativ maya dYyYri, yaxud normativ xYrclYr zrY qiymYtlYndirilY bilYr. Misal 1.3.10. MYhsul vahidi istehsal1 n tYlYb olunan Ysas materillar1n dYyYri  3 dollar, istehsal i_ilYrinin YmYk haqq1 xYrclYri  4 dollar. MYssisYnin anbar1nda olan haz1r mYhsul qal11 600 YdYd. MYssisYnin anbar1nda olan haz1r mYhsulun normativ maya dYyYri  4200 dollar ((3+4)(600). PYrakYndY qiymYtlYr metodu daha ox pYrakYndY ticarYtdY tYtbiq olunur. Bu metodun mahiyyYti ondan ibarYtdir ki, sat1_ n al1nm1_ mallar1n sat1nalma qiymYtlYrinin zYrinY mYyyYn mumi marja faili YlavY olunur vY mallar hYmin qiymYtlY balansda Yks etdirilir. Ancaqasat1_ n al1nm1_ mallar balansda sat1nalma qiymYtlYri ilY dY Yks etdirilY bilYr, bu halda hYmin qiymYtlYr anbarda olan mallar1n ilkin tan1nma qiymYtlYrini (maya dYyYrini) Yks etdirYcYkdir. Qeyd olunduu kimi, ehtiyatlar balansda iki kYmiyyYdYn Yn a_a1 olan kYmiyyYtlY Yks etdirilmYlidir. Bu qayda dYyYri xarici valyuta ilY Yks etdirilYn ehtiyatlara da eyni dYrYcYdY aiddir. Odur ki, nvbYti misal Ysas1nda bunun necY Yks etdirilmYsini nYzYrdYn keirYk. Misal 1.3.11. MYhsul nvlYriMaya dYyYriSat1_ qiymYtiSat1_ zrY xYrclYrA B C400 dollar 800 dollar 1000 dollar430 dollar 900 dollar 1200 dollar 50 dollar 80 dollar 215 dollar Hesabat dvrnn sonunda mYhsullar1n balansda Yks etdirilmYli olan dYyYri. MYhsul nvlYriMaya dYyYriXalis sat1_ dYyYriMaliyyY hesabat1nda Yks etdirilYcYk dYyYrA B C400 dollar 800 dollar 1000 dollar380 dollar 820 dollar 985 dollar 185 dollar 800 dollar 985 dollar  MaliyyY aktivlYrinin tYsnifat1, ilkin qiymYtlYndimYsi vY tan1nmas1, ilkin tan1nmadan sonra yenidYn qiymYtlYndirilmYsi, hYminin onlar barYdY maliyyY hesabat1nda informasiyan1n a1qlanmas1 mYsYlYlYrini MHBS 7, MHBS 32, MHBS 39, MMUS 15, MMUS 36 ilY tYnzimlYnir. HYmin standartlara grY maliyyY aktivlYrinY mqavilY zrY gYlYcYkdY pul vYsaitlYri almaq hququ verYn a_a1dak1 aktivlYr daxildir: ticarYt YmYliyyatlar1 zrY debitor borclar1; al1nmal1 olan veksellYr; verilmi_ borclar zrY al1nacaq debitor borclar1; maliyyY icarYsi zrY debitor borclar1; pay qiymYtli ka1zlar1; borc qiymYtli ka1zlar1; kassada, bank hesablar1nda olan valyuta (pul vYsaitlYri). 0lkin tan1nma zaman1 maliyyY aktivlYri YdalYtli dYyYrlY, yYni hYmin aktivlYrin YldY olunmas1 1n verilmi_ dYni_lYrin YdalYtli dYyYri ilY qiymYtlYndirilir vY hesabatda Yks etdirilir. Misal 1.3.12. ^irkYt 1f1r kupona malik nominal dYyYri 30 min dollar olan istiqrazlar1 28 000 dollara YldY etmi_dir. 0stiqrazlar1n balansda tan1nan ilkin dYyYri 28 000 dollar tY_kil edYcYkdir. 0lkin qiymYtlYndirmYdYn sonra maliyyY aktivlYrinin sonrak1 qiymYtlYndirilmYsi n MHBS 29 onlar1n a_a1dak1 drd kateqoriya zrY qrupla_d1r1lmas1n1 nYzYrYdY tutur: MYnfYYt vY zYrYr vasitYsilY YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilYn maliyyY aktivlYri; dYni_Y qYdYr saxlan1lan investisiyalar; Ssudalar vY debitor borclar1; Sat1_ n mvcud olan maliyyY aktivlYri. Birinci qrupa o maliyyY aktivlYri daxil edilir ki, onlar1n aktiv bazarda YdalYtli dYyYrini mYyyYn etmYk mmkndr (pay vY borc qiymYtli ka1zlar1, likvid debitor borclar1) vY onlar YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilmYlidir. 0kinci qrup zrY maliyyY aktivlYri (tYsbit edilmi_ mYblYdY gYlir gYtirYn, tYsbit edilmi_ dYmY mddYtinY malik olan istiqrazlar, veksellYr, adi debitor borclar1na aid edilmYyYn debitor borclar1) effektiv faiz dYrYcYlYri metodundan istifadY olunmaqla amortizasiya olunmu_ ilkin dYyYrlY qiymYtlYndirilmYlidir. nc qrupa daxil olan maliyyY aktivlYri (verilmi_ ssudalar vY debitor borclar1) effektiv faiz dYrYcYlYri metodundan istifadY olunmaqla amortizasiya olunmu_ ilkin dYyYrlY qiymYtlYndirilmYlidir. Drdnc qrupdan olan maliyyY aktivlYri (YvvYlki qruplar zrY maliyyY aktivlYrinY daxil olmayan maliyyY aktivlYri) YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilmYlidir. 0kinci qrupda yer alan maliyyY aktivlYrinin sonrak1 qiymYtlYndirilmYsi qaydas1n1 a_a1dak1 _Yrti rYqYmlYrlY nYzYrdYn keirYk. Misal 1.3.12. ^irkYt s1f1r kupona malik nominal dYyYri 48 315 dollar olan istiqrazlar1 30 000 dollara YldY etmi_dir. Faizin effektiv dYrYcYsi metodunu tYtbiq etmYklY onlar1n 5 ilY amortizasiya olunmu_ dYyYrdY mYblYini mYyyYn etmYk tYlYb olunur. Faizin effektiv dYrYcYsi 10% tY_kil edir. MYsYlYnin hYlli a_a1dak1 cYdvYldY verilir. CYdvYl 1.3.1 Faizin effektiv dYrYcYsi tYtbiq edilmYklY amortizasiya olunmu_ dYyYrin hesablanmas1 0l0lkin dYyYri10% dYrYcYsi ilY faizAmortizasiya olunmu_ dYyYr1 il 2 il 3 il 4 il 5 il30 000 33 000 36 300 39 930 43 9233000 3300 3630 3993 439233 000 36 300 39 930 43 923 48 315 gYr maliyyY aktivi drdnc qrupa aid edilirsY, onda onun sonrak1 qiymYtlYndirilmYsi YdalYtli dYyYrlY apar1l1r. Misal 1.3.13. MaliyyY aktivi ilkin olaraq 10 000 dollara YldY olunmu_dur vY stYgYl 100 dollar komisyon xYrci Ykilmi_dir. 0lkin olaraq hYmin aktiv 10 100 dollar mYblYindY tan1nacaqd1r. NvbYti gn hesabat ilinin sonudur vY bu zaman aktivin kotirovka olunan qiymYti 10 000 dollar tYk_kil edir. Aktiv sat1lm1_ olsayd1, onun sat1_1 ilY YlaqYdar 200 dollar komisyon xYrci olard1. Ancaq komisyon xYrcinin nY qYdYr olmas1ndan as1l1 olmayaraq, hYmin aktivin hesabat dvrnn sonuna YdalYtli dYyYri 10 000 dollar tY_kil edYcYkdir, 100 dollar mYblYindY olan zYrYr isY kapitalda tan1n1r. MHBS 39 vY MMUS 36-ya YsasYn btn maliyyY hdYliklYri ilkin olaraq tan1nan zaman YdalYtli dYyYrlY Yks etdirilmYlidir. Ancaq YgYr maliyyY hdYliklYri YdalYtli dYyYrlY mYnfYYt vY zYrYrlYr vasitYsilY qiymYtlYndirilmirsY, onda onlar YdalYtli dYyYr, stYgYl svdYlY_mY xYrclYri ilY qiymYtlYndirilmYlidir. 0lkin tan1nmadan sonra _irkYt znn btn maliyyY hdYliklYrini effektiv faiz metodunu tYtbiq etmYklY amortizasiya olunmu_ dYyYrlY Yks etdirmYlidir. Bu qayda a_a1dak1 maliyyY hdYliklYri n istisnal1q tY_kil edir: (a) mYnfYYt vY zYrYrlYr vasitYsilY YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilYn maliyyY aktivlYri; (b) maliyyY aktivinin verilmYsi onun tan1nmas1n1n dayand1r1lmas1 alt1na d_mYdiyi zaman yaranan maliyyY hdYliyi; (c) maliyyY qarantiyalar1 mqavilYlYri; () ssudan1n bazar zrY olan faiz dYrYcYsindYn a_a1 olan dYyYrlY verilmYsi haqda raz1da_malar (sazi_lYr). BelYliklY, biz aktivlYrin vY hdYliklYrin xarici valyuta ilY yenidYn hesablanmas1ndan YvvYl ilkin vY sonrak1 qiymYtlYrinin necY formala_d1r1ld11n1 nYzYrdYn keirdik. mYliyyatlar1n, aktivlYrin, hdYliklYrin, gYlirlYrin vY xYrclYrin, hans1lar ki, xarici valyuta ilY Yks etdirilmi_lYr, funksional valyutaya evrilmYsi prinsiplYri, qaydalar1 vY metodlar1 MHBS 21 vY MMUS 22-nin mddYalar1na YsasYn tYnzimlYnir. BelY ki, hYmin standartlara grY xarici valyuta ilY olan YmYliyyatlar funksional valyuta ilY ilk dYfY, hYmin YmYliyyatlar1n ba_ verdiyi tarixY funksional valyuta ilY xarici valyuta aras1nda olan cari valyuta mYzYnnYsinin xarici valyuta ilY olan mYblYY tYtbiqi yolu ilY uota al1nmal1d1r. Hesabat ilinin sonuna: xarici valyuta ilY olan btn pul maddYlYri (maliyyY aktivlYri vY hdYliklYri) son (balanma) mYzYnnYsi istifadY olunmaqla yenidYn hesablanmal1d1r; xarici valyuta ilY olan vY tarixi (ilkin) dYyYrlY uota al1nm1_ btn qeyri-pud aktivlYri vY hdYliklYri, onlar1n ilkin tan1nmas1 zaman1 (YmYliyyat tarixinY) olan mbadilY mYzYnnYsi ilY yenidYn hesablanmal1d1r; xarici valyuta ilY ifadY olunan vY YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilmi_ qeyri-pul aktivlYri YdalYtli dYyYrin mYyyYn olunduu tarixY mvcud olan mbadilY mYzYnnYlYri ilY yenidYn hesablanmal1d1r. YenidYn hesablanma zaman1 yaranan mYzYnnY fYrqlYri ya mYnfYYt vY zYrYrlYrY, ya da kapitala aid edilmYlidir. Bu vY ya digYr mYzYnnY fYrqinin mYnfYYt vY zYrYrdY, yaxud da kapitalda Yks etdirilmYsi qaydalar1 da MHBS 21 vY MMUS 22 ilY tYnzimlYnir. NvbYti fYsildY YmYliyyatlar1n, aktivlYrin vY hdYliklYrin hans1 mbadilY mYzYnnYlYri ilY ilkin Yks etdirilmYsini, sonradan yenidYn hesablanmas1n1, uot vY hesabatda nYticYlYrin necY Yks etdirilmYli olduunu nYzYrdYn keirYk. FS0L II. DYR0 XAR0C0 VALYUTA 0L 0FAD OLUNAN AKT0VLR0N V HDL0KLR0N UOTU METOD0KASI 2.1. Xarici valyuta ilY ifadY olunmu_ uzunmddYtli aktivlYrin milli valyuta ilY yenidYn hesablanmas1n1n uotu qaydas1 vvYlki fYsildY qeyd olunduu kimi, uzunmddYtli aktivlYrin mxtYlif nvlYri vard1r: maddi aktivlYr (torpaq, tikili vY avadanl1qlar), qeyri-maddi aktivlYr (patentlYr, lisenziyalar, proqram mYhsullar1, mal ni_anlar1, qudvil vY s.), uzunmddYtli maliyyY aktivlYri (mddYti 1 ildYn yuxar1 olan investisiyal1 qiymYtli ka1zlar, debitor borclar1, verilmi_ borclar vY s.), da_1nmaz Ymlaka investisiyalar (torpaq, bina vY s.). Torpaq, tikili vY avadanl1qlar1n dYyYri xarici valyuta ilY ifadY olunmu_sa, onda onlar1n MHBS 16 vY MMUS 7-yY YsasYn tarixi dYyYrlY, yaxud YdalYtli dYyYrlY qiymYtlYndirilmYsindYn as1l1 olmayaraq hYmin aktivlYrin xarici valyuta ilY dYyYri MHBS 21 vY MMUS 22-nin mYyyYn etmi_ olduu qaydalar Ysas1nda funksional valyuta ilY yenidYn hesablanmal1d1r. Bu cr uzunmddYtli aktivlYr YldY olunarkYn onlar1n ilkin dYyYri MHBS 16 vY MMUS 7-yY YsasYn hesablan1r. Misal 2.1.1. ABC AzYrbaycan _irkYti xaricdY biznes aparmaq mYqsYdilY torpaq alm1_d1r: sat1nalma qiymYti 100 000 dollar, digYr xYrclYr  5000 dollar. mYliyyat 1 oktyabr 2014-c il tarixindY ba_ vermi_dir. HYmin dvrdY mYzYnnY belY olmu_dur  1 dollar / 1,05 manat. Onda hYmin tarixY xaricdY al1nan torpaq sahYsinin ilkin dYyYri: xarici valyuta ilY  105 000 dollar (100 000 + 5000), funksional valyuta ilY  110 250 manat olacaqd1r (105 000 ( 1,05). FYrz edYk ki, hYmin ilin oktyabr ay1n1n 31-dY ABC _irkYti n hesabat ilinin sonu hesab olunur. HYmin tarixdY mYzYnnY 1 dollar / 1,10 manat tY_kil etmi_dir. MbadilY mYzYnnYsinin dYyi_ilmYsinY baxmayaraq YldY olunan torpa1n ilkin (tarixi) dYyYri hesabat dvrnn sonuna dYyi_mYz qalacaqd1r  110 250 manat. gYr biz torpa1n tarixi dYyYrini yeni mYzYnnY ilY hesablamal1 olsayd1q, onda mYblY  115 500 man. (105 000(1,10) tY_kil etmi_ olard1. Ancaq, qeyd olunduu kimi, YgYr uzunmddYtli aktivlYr, o cmlYdYn qeyri-pul maddYsi olan torpa1n tarixi (ilkin) dYyYrlY qiymYtlYndirilmYsi davam edirsY, sonrak1 illYrdY dY onun balans dYyYri qiymYtdYnd_mYdYn olan zYrYr 1x1lmaqla qal1q ilkin dYyYrilY Yks etdirilYcYkdir. XaricdY al1nm1_ torpa1n ilkin dYyYrlY tan1nmas1 a_a1dak1 yaz1l1_ ilY rYsmiyyYtY sal1nacaqd1r: Debet 111-1 Torpaq  DYyYr  100 000 dol. / 110 250 man. Kredit 223 Bank hesabla_ma hesablar1  100 000 dol. / 110 250 man. gYr al1nm1_ torpaq sahYsinin dYyYri 1 oktyabr 2014-c ildY dYnilmYmi_ olsayd1 vY hYmin kreditor borcu yaln1z 31 dekabr 2014-c il tarixinY dY dYnilmYmi_ qalsayd1, onda belY yaz1l1_ tYrtib olunmal1 idi: Debet 111-1 Torpaq-DYyYr  100 000 dol. / 110 250 man. Kredit 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1 - 100 000 dol. / 110 250 man. FYrz edYk ki, dYni_ 30 dekabr 2014-c il tarixinY hYyata keirilmi_ oldu vY bu zaman mYzYnnY 1 dol. / 1,10 man. tY_kil edirdi. Sual olunur: 31 dekabr 2014 tarixinY, yaxud 01.01.2015 tarixinY torpa1n dYyYri hans1 mYzYnnY nYzYrY al1nmaqla funksional valyutada Yks etdirilmYlidir. Cavab MHBS 21 vY MMUS 22-yY YsasYn verilir  torpaq sahYsi hYmin tarixY YmYliyyat1n ba_ vermi_ olduu tarixdY (1 oktyabr 2014-c ildY) olan mYzYnnY (1 dol. / 1,05 man.) ilY hesabatda Yks etdirilmYlidir. Ba_qa szlY, 1 oktyabr 2014-c ildY YldY olunmu_ torpaq sahYsinin 01.01.2015 ildY funksional valyuta ilY mYblYi 1 dol. / 1,10 man. mYzYnnYsi ilY deyil, 1 dol. / 1,05 man. mYzYnnYsi ilY funksional valyutada Yks etdirilmYlidir. UzunmddYtli qeyri-pul aktivlYrinin digYr nvlYrinin uotu vY hesabatda Yks etdirilmYsi dY ox_ar qaydada hYyata keirilir. Misal 2.1.2. Rezident  mYssisY 20 noyabr 2014-c ildY xarici _irkYtdYn proqram tYminat1 YldY etmi_dir  4000 dol. mYliyyat tarixinY mbadilY mYzYnnYsi 1 dol. / 1,10 man. tY_kil etmi_dir. 20 noyabr 2014-c ildY qeyri-maddi aktivin YldY olunmas1 (tan1nmas1) a_a1dak1 yaz1l1_ ilY hYyata keirilYcYkdir: Debet 101-3 Proqram tYminat1  DYyYr  4000 dol. / 4400 man. Kredit 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  4000 dol. / 4400 man. gYr qeyri-maddi aktivin dYyYrinin dYnilmYsi 20 dekabr 2014-c ildY ba_ vermi_sY vY mYzYnnY bu zaman 1 dol. / 1,15 manat olmu_sa: a) proqram tYminat1n1n dYyYrinin dYnilmYsi  4000 dol. / 4600 man. Debet 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  4000 dol. / 4600 man. Kredit 223 Bank hesabla_ma hesablar1  4000 dol. / 4600 man. b) mYzYnnY fYrqi (1,15  1,10)(4000=200 man., yaxud 4600  4400=200 man.: Debet 332 MYzYnnY fYrqlYri zrY ehtiyat  200 man. Kredit 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  200 man. MYzYnnYnin dYyi_ilmYsi nYticYsindY yaranm1_ fYrq (200 man.), YldY olunan qeyri-maddi aktivin, tan1nma tarixinY olan ilkin (tarixi) dYyYrini dYyi_dirmYmi_dir. HYimn obyekt 2014-c ilin sonuna maliyyY hesabat1nda 4000 dol. / 4400 man. mYblYindY Yks etdirilYcYkdir. Yaranan mYzYnnY fYrqi, yuxar1dak1 yaz1l1_dan grndy kimi, mYnfYYt vY zYrYrlYr haqq1nda hesabatda deyil, kapitalda Yks etdirilir. ^irkYtin xarici fYaliyyYtY investisiyalar1 zaman1 yaranan mYzYnnY fYrqlYri dY hYmin investisiyalar1n sat1_1na (tan1nmas1n1n dayand1r1lmas1na) qYdYr kapital1n tYrkibindY Yks etdirilir. BYzi hallarda isY mYzYnnY fYrqinin YldY olunan aktivlYrin dYyYrinY daxil oluna bilYr. Bu halda ba_ verir ki, aktiv YldY olunarkYn hYmin aktivin Yks etdirilYcYyi valyuta ciddi devalivasiyaya uray1r, yaxud onun dYyYri a_a1 d_r vY bu zaman hdYliyin effektiv hedeinqlY_dirmY (s1ortalanmas1) slu yoxdur. Bu zaman aktivin korrektY olunmu_ balans dYyYri a_a1dak1 iki kYmiyyYtdYn Yn az olan1n1 a_mamal1d1r: - xalis dYyYrini; yaxud - istifadYnYn olan faydan1. Misal 2.1.3. 1 iyun 2014-c ildY A _irkYti xarici _irkYtdYn investisiyal1 mlkiyyYt (bina) YldY etdi  200 000 dollar. Bu zaman 1 dol. / 3 TL olmu_dur. 1 iyun 2014-c il YmYliyyat1n ba_ verdiyi tarix hesab olunur. A _irkYtinin hesabat valyutas1 TL (trk lirYsi) hesab olunur. A _irkYtinin maliyyY ili 31 oktyabrda ba_a at1r. HYmin tarixY mbadilY mYzYnnYsi 1 dol. / 5 TL olmu_dur. 0nvestisiyal1 mlkiyyYtin hesabat1n tYrtib olunmas1 tarixinY YvYzetsY (dYnilmY) dYyYri belY olmu_dur: - xalis sat1_ dYyYri  208 000 dol.; - istifadYsindYn daxil ola bilYcYk fayda  204 000 dol. Grndy kimi, investisiyal1 mlkiyyYtin dYyYrinin a_a1 d_mYsi YlamYti yoxdur, nki hYm 208 000 dol., hYm dY 204 000 dol. investisiyal1 mlkiyyYtin ilkin dYyYrindYn (200 000 dollardan) art1qd1r. Ancaq bir _ey ayd1nd1r ki, hesabat valyutas1 ciddi devalivasiyaya uram1_d1r vY mmkn hedlinqlY_dirmY sullar1 yoxdur. DemYli, ba_ vermi_ mYzYnnY fYrqi YldY olunmu_ investisiyal1 mlkiyyYtin ilkin (tarixi) dYyYrinY daxil edilmYlidir. 1 iyun 2014-c il tarixindY a_a1dak1 mhasibat yaz1l1_ tYrtib olunacaqd1r: Debet 121-2 Binalar  DYyYr  200 000 dol. / 600 000 TL. Kredit 531 Malsatan vY podrat1ya q1samddYtli kreditor borclar1  200000 dol. / 600 000 TL. 31 oktyabr 2014-c il tarixindY mbadilY mYzYnnYsindY YhYmiyyYtli dYyi_iklik yarand11 n YldY olunan investisiyal1 mlkiyyYtin YldY olunma dYyYrinY mYzYnnY dYyi_ikliyi nYticYsindY yaranan fYrq dY YldY olunacaqd1r. Bu fYrq 400 000 TL (5  3 = 2(200 000 dol.) tY_kil edYcYkdir. Debet 121-2 Binalar  DYyYr  400 000 TL Kredit 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  400000 TL. BelYliklY, A _irkYtinin xaricdY YldY etdiyi invesitisiyal1 mlkiyyYtin maliyyY hesabat1nda tan1nacaq ilkin (tarixi) dYyYri 600 000 TL deyil, 1 000 000 TL (600000 + 400000) tY_kil edYcYkdir. Malsatana olan hdYlik dY hYmin mYblYdY dYnilYcYkdir: Debet 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  200000 dol. / 1 000 000 TL Kredit 223 Bank hesabla_ma hesabatlar1  200 000 dol. / 1 000 000 TL. NYzYrdYn keirilYn yana_ma MHBS 21 vY MMUS 22-dY alternativ yana_ma kimi qYbul edilmi_dir. Obyekt balans dYyYri ilY, yYni tarixi dYyYrlY qiymYtlYndirildiyi btn dvrdY onun yenidYn hesablanmas1 n 1 dol. / 5 TL mYzYnnYsi Ysas gtrlYcYkdir. Halbuki, yuxar1dak1 misaldan grndy kimi, YmYliyyat1n ba_ vermY tarixindY (1 iyun 2014-c ildY) mYzYnnY 1 dol. / 3 TL tY_kil edirdi. Ancaq maliyyY hesabat1nda obyektin funksional (hesabat) valyuta ilY yenidYn hesablanmas1 zaman1 onun tan1nmas1 an1nda olan mYzYnnYnin deyil, sonrak1 mYzYnnYnin istifadYsi onunla bal1d1r ki, YvvYlki mYzYnnY ilY sonrak1 mYzYnnY aras1ndak1 fYrq mYnfYYt vY zYrYrlYrY yox, bilavasitY YldY olunan uzunmddYtli qeyri-pul maddYsinin ilkin (tarixi) dYyYrinY YlavY olunur. Xarici valyuta ilY ifadY olunan qeyri-pul maddYlYri, hans1lar ki, YdalYtli dYyYr ilY qiymYtlYndirilmi_lYr, ilin sonunda YdalYtli dYyYrin mYyyYn edildiyi tarixY olan mbadilY mYzYnnYlYri ilY yenidYn hesablanmal1 vY Yks etdirilmYlidirlYr. Misal 2.1.4. AAA _irkYti 01.11.2011 tarixindY xaricdY fYaliyyYt gstYrYn filial1 n avadanl1q alm1_d1r: sat1nalma qiymYti 26 000 dol., onun haz1r vYziyyYtY gYtirilmYsi ilY YlaqYdar digYr xYrclYr  4000 man. Borc hYmin tarixdY dYnilmYmi_ qalm1_d1r vY mYzYnnY tan1nma tarixindY 1 dol. / 1,20 man. tY_kil etmi_dir: Debet 111-3 Ma_1nlar vY avadanl1qlar  DYyYr  30 000 dollar / 36 000 manat Kredit 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  30 000 dol. / 36 000 man. ldY olunmu_ avadanl11n dYyYri 01.12.2011 tarixindY dYnilmi_dir, bu zaman mYzYnnY 1 dol. / 1,05 man. tY_kil etmi_dir. Debet 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  30000 dol./ 31 500 man. Kredit 223 Bank hesabla_ma hesablar1  30 000 dol./ 31 500 man. mYliyyat tarixi ilY dYni_ tarixi aras1nda yaranan mYzYnnY fYrqi 1,05  1,20 = -0,15(30 000=4500 man., yaxud 31 500  36 000=4500 man. Debet 531 Malsatan vY podrat1lara q1samddYtli kreditor borclar1  4500 man. Kredit 332 MYzYnnY fYrqlYri zrY ehtiyat  4500 man. 31.12.2011 tarixindY xaricdY YldY olunmu_ avadanl11n dYyYri dYyi_ilmYz qalacaqd1r, yYni 30 000 dol. / 36 000 man. FYrz edYk ki, avadanl11n qal1q dYyYri yoxdur, onun 5 il YrzindY amortizasiya edilmYsi nYzYrdY tutulmu_dur. 2012-ci ilin sonunda avadanl11n y11lm1_ amortizasiya mYblYi  6000 dol. / 7200 man., onun balans dYyYri isY 24 000 dol. / 28 80 man. tY_kil edYcYkdir. 06.01.2013 tarixindY avadanl11n yenidYn qiymYtlYndirilmYsi apar1lm1_d1r, yenidYnqiymYtlYndirmY nYticYsindY onun balans dYyYri 20% artm1_d1r., bu da 7200 dol. (24 000(30%:100). gYr bu dvrdY mYzYnnY, mYsYlYn, 1 dol. / 1,40 man. olmu_sa, onda yenidYnqiymYtlYndirmYdYn olan art1m da daxil olmaqla avadanl11n yenidYnqiymYtlYndirmYnin YdalYtli dYyYrilY mYblYi 31 200 dol. (24 000+7200) tY_kil edYcYk. HYmin mYblYi bu dvrdY olan mYzYnnY ilY funksional valyutaya yenidYn hesablasaq, avadanl11n yenidYnqiymYtlYndirmYdYn vY yenidYn hesablamadan sonra yekun mYblY 31 200 dollar tY_kil edYcYkdir, bu da funksional valyuta ilY 43 680 manat (31 200(1,40) tY_kil edYcYkdir. YenidYnqiymYtlYndirmY vY mYzYnnY fYrqindYn art1m cYmi 14 880 man. (43 680  28 800) tY_kil edYcYkdir. mumi art1m1n hans1 amillYrin nYticYsindY ba_ verdiyini mYyyYn etmYk vacibdir. MYsYlY buras1ndad1r ki, yenidYnqiymYtlYndirmYdYn olan art1m kapital1n yenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyat maddYsindY, mYzYnnY fYrqindYn yaranan mYblY isY kapital1n mYzYnnY fYrqlYri zrY ehtiyat maddYsindY Yks etdirilmYlidir, hesablama nYticYsindY mYlum olur ki, mumi art1m1n, yYni 14 880 manat1n 8640 manat1 s1rf yenidYn qiymYtlYndirmY hesab1na (7200(1,20=8640 manat), qalan 6240 manat1 isY mYzYnnYnin artmas1 nYticYsindY (1,40  1,20=0,20(31 200 dol.= 6240 man.) ba_ vermi_dir. HYmin mYblYin birincisi uot hesablar1nda belY Yks etdirilYcYkdir: Debet 111-3 Ma_1nlar vY avadanl1qlar  DYyYr  7200 dol. / 8640 man. Kredit 331 YenidYnqiymYtlYndirmY zrY ehtiyatlar  7200 dol. / 8640 man. $ 8 :   N L p r  8 : t z 跩{{{ocochfhk_R5CJaJhfhf5CJaJhEhECJaJhECJaJmH sH hfhf5CJ0aJ0hfhfCJ aJ hfhf56CJ aJ hfhf5CJ aJ hfhfCJ$aJ$hfhf6CJaJhfhf56CJaJhfhfCJaJhfhf5CJ"aJ""R6 8   N P R T N  v x  dh^` gdE $dha$gdxgdhgdZ $dha$gdxgVx z uVkd$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxg $dha$gdxgdhgdZ jlnpvxzftvx~ntZȹȪhK-hv5CJaJmH,sH,hK-hk_RCJaJmH,sH,hK-CJaJmH,sH,hfhv5CJaJhfhk_RCJaJhfhfCJaJhfhxgCJaJC1Vkd0$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxgVkd$$Ifl0s"$" t644 laytxgVkd$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxgprxz1Vkd$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxgVkd`$$Ifl0s"$" t644 laytxgzxzVkd$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxg1Vkd$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxgVkd($$Ifl0s"$" t644 laytxgprxVkdX$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxgPlnptvxzt :>@DFHJN$$F&H&(())7j8889ĵ۩۞۞۩ۓ۩ۈhfhQCJaJhfhCJaJhfh>ACJaJhfhf5CJaJhK-hk_RCJaJmH,sH,hK-CJaJmH,sH,hfhxgCJaJhfhfCJaJhfhk_RCJaJhK-hv5CJaJmH,sH,1xz1Vkd$$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZdh$If^`gdxgVkd$$Ifl0s"$" t644 laytxg@HJEVkd$$Ifl0s"$" t644 laytxgVkd $$Ifl0s"$" t644 laytxg dh$IfgdZJLZ(++,- ./12457z;$dh`a$gd~$ & F dh^a$gd(t/$dh`a$gdK!$dh`a$gdO$dh`a$gdO dh`gdxg99:;lDDFFIVI,MvMOOSSPTRT2VVXHYZ[[\RsTsxxzzFHοοο|mhfh zCJaJmH sH hfhf6CJaJmH sH (jhfhCJUaJmHnHuhfhrCJaJmH sH hfh;CJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH hfhf5CJaJhfhfCJaJhfh9YWCJaJ&z;<=?BlDI,M"S2VXZ[[\\0^hi$ & F dh^a$gd$0dh^`0a$gd$Tdh^T`a$gd$dh`a$gdBt$ & F dh^a$gdFpijjory}~t`ʀ0|$$dh`a$gdr$ & Fdha$gdr$dh`a$gdGV$ & F dh^a$gd0VژRVƸ$dh`a$gd$dh`a$gdr(*fhrtrtZ\\^<> ufhfh~cCJaJmH sH hfhf6CJaJmH sH (jhfhfCJUaJmHnHuhfhMCJaJmH sH hfhlCJaJmH sH hfh2M_CJaJmH sH hfhmeCJaJmH sH hfh zCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfCJaJmH sH (ȿ j6 $dh`a$gd0U'$dh`a$gdf$dh`a$gdr PR*,| Tprt468<`bd"PRT:6bdfhfh8SCJaJmH sH hfhoWCJaJmH sH hfh"pCJaJmH sH "hfhf5>*CJaJmH sH hfhMCJaJmH sH hfh~cCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH : |T<":6pHr@|^$dh`a$gda$ & F dh^a$gda$dh`a$gdr:<4 6     b d   68`( * $$ȽȽȽȽȲȲȲȲȦțȐȅȅzzȦoohfhaCJaJhfhrCJaJhfhSfiCJaJhfhCJaJhfhI;xCJaJhfhf5CJaJhfhqCJaJhfhMCJaJhfhfCJaJhfhaCJaJmH sH hfhMCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH +^vtt  $ P&$`b# '$dh`a$gdr$ & F dh^a$gdr$dh`a$gda$%% '''(((()***V,Z,,,,,:->-f.//>/@/|/~////t00000$1&1222223344444$5(5ǵܧǐǐǐǐljljǐljljlj hfh:bq hfh-3hfh-35hfhf5hfh3t56CJaJhfhfmH sH  hfh hfhfhfh56CJaJhfhf56CJaJhfhaCJaJhfhfCJaJ4 '$''(((()WKB $Ifgd $$Ifa$gd}kdP$$Ifl0E$ t0644 layt $$Ifa$gd$dh`a$gd$dh`a$gd)D)j)))@****<+|++,X, $$Ifa$gd $Ifgd X,Z,,,uu $$Ifa$gd}kd$$Ifl0E$ t0644 layt,,<-u $$Ifa$gd}kd$$Ifl0E$ t0644 layt<->-@-f../@/~/vg[[ $$Ifa$gd-3$dh`a$gd-3$dh`a$gd-3$dh`a$gdrjkdU $$Ifl$b% t0644 layt]~////0H0t00uuuuuu $$Ifa$gd-3}kd $$Ifl0$L t0644 layt-3000u $$Ifa$gd-3}kd $$Ifl0$L t0644 layt-300&111(2j22 $$Ifa$gd-3jkdn $$Ifl$b% t0644 layt]222u $$Ifa$gd:bq}kd $$Ifl0$L t0644 layt-3223|33<4~44 $$Ifa$gd-3jkd" $$Ifl$b% t0644 layt]444u $$Ifa$gd:bq}kdq $$Ifl0$L t0644 layt-344&5(5jkd% $$Ifl$b% t0644 layt] $$Ifa$gd:bqjkd $$Ifl$b% t0644 layt](5*589h;b<<>^?@BhBCDFFGLHJ^K$dh`a$gd{z$ & F dh^a$gd $dh^a$gd $ & F dh^a$gd/g$dh`a$gdr(5*5z6b<<==BbBKKP@QBQlZvdxd`iFjjjnkpkss||24Ј҈hjvx$&ڸڞڞړڈڈڈڈڈڈڈ}ڈڈhfhCJaJhfh(CJaJhfhCJaJhfhw}CJaJhfh[r[*\N^`a2b\c e^i`iFjHjHqtZv$8dh^8`a$gd4$dh`a$gdL|$ & F dh^a$gdL|$dh`a$gd0 $ & F dh^a$gd~^Zvnz{*tl4@`h$,HȬTb$dh`a$gdn$dh`a$gdL|$NPΔДƕȕؕڕxz@Btv8: "NP"$,B¨ةکjl|~(*Z\ jhfh]CJaJhfh{TCJaJmH sH hfh]CJaJmH sH hfh\BCJaJmH sH hfh+wCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH :جڬ*, *,VX*,BDسڳ df2}r}r}f}hfhf5CJaJhfh!CJaJhfhfCJaJhfhCJaJmH sH hfhiCJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH hfhECJaJmH sH hfhSCJaJmH sH  jhfhnCJaJhfhfCJaJmH sH hfhnCJaJmH sH '.fHv&|F:|($dh`a$gd z$ & F dh^a$gd z$dh`a$gdS3$ & F dh^a$gdS3$dh`a$gdn24hj|Zj|@R"вУufWWWhfh>CJaJmH sH hfh1ICJaJmH sH !jt hfh>CJEHUaJ#j_xZ hfh>CJUVaJhfh1ICJaJjhfh1ICJUaJhfh CJaJmH sH hfhvLCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhCJaJhfhfCJaJhfhvLCJaJ"(B(lHHd8$dh`a$gd z"(Tt,.NP8RTV{og_g_g_gX hfhZEhfhf5hfhZE5hfhZE5CJaJhfhf5CJaJhfhZECJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH hfhCJaJmH sH hfhZ^CJaJmH sH hfh 2ICJaJmH sH hfhHCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfh>CJaJmH sH  8T$F$If]F^a$gdZE $$Ifa$gdZE$dh`a$gdZETV]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkdT$$Ifl\$8R t044 laytZEV & "24@DPTXZjlx~z|.0   hfhf5CJaJhfh9CJaJhfhCJaJhfh#2CJaJhfhfCJaJ hfh! hfhZE hfhfC"$]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkd$$Ifl\$8R t044 laytZE$&]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkdT$$Ifl\$8R t044 laytZE4BDR]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkd$$Ifl\$8R t044 laytZERT]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkdT$$Ifl\$8R t044 laytZE]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkd$$Ifl\$8R t044 laytZEZlz|]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkdT$$Ifl\$8R t044 laytZE|~]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkd$$Ifl\$8R t044 laytZE]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkdT$$Ifl\$8R t044 laytZE]QEEE $$Ifa$gdZE $$Ifa$gdZEkd$$Ifl\$8R t044 laytZE^]NNNN7$ & F dh^a$gd$dh`a$gd zkdT$$Ifl\$8R t044 laytZE^&$x      <">V$ & F dh^a$gd6S$ & Fdha$gdbI$dh`a$gdbI$ & F dh^a$gd     R T h j     , . B D Z\hj68 >Rd&jH!j!l!񷬡hfh ^CJaJhfh6SCJaJhfhfCJaJhfhf5CJaJhfhf5CJaJmH sH hfh6SCJaJmH sH hfhCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH ;Vd&jH!L"$)-V//D00P1@2,3$ & F dh^`a$gd;$dh`a$gd9vp$ & F dh^a$gd6S$ & F dh^a$gd6Sl!n!L""""J%L%0,2,--//0 000081:1B1D1*2,233^9t9::B;D;X;Z;D<F<p<r<Aꮟrrrrd jhfh9CJaJhfh9CJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH  jhfh;CJaJhfh;CJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfh;CJaJhfhP#CJaJhfh ^CJaJhfhf5CJaJhfhfCJaJhfh9vpCJaJ',3p57^9(::f;<= ?~@AHCDFEEK$dh`a$gdz8$ & F dh^`a$gdz8$dh`a$gd9$ & F dh^`a$gd9$dh`a$gd"$dh`a$gd;AA AABBDBCCCCGGGGtNNOOQQ4R6RRRSSSSTT,U.ULUNUVVVVXXZZZZ[[aFhl|hfhfCJaJhfheCJaJmH sH hfhWfCJaJmH sH hfh-CJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH hfh_z.CJaJmH sH hfhz8CJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhP#CJaJmH sH 0KPMtNQQxS4=K5 !B0=40@BK $8=0=A>2>9 BG5B=>AB8. 1999. 740=85 =0 @CAA:>< O7K:5. .: A:5@8  !!, 1999; Kommersiya tY_kilatlar1 n Milli Mhasibat Uotu Standartlar1n1n Konseptual Ysaslar1. Bak1, 2010; 564C=0@>4=K5 !B0=40@BK $8=0=A>2>9 BG5B=>AB8: 8740=85 =0 @CAA:>< O7K:5. .: A:5@8  !!, 2009; Kommersiya tY_kilatlar1 n Milli Mhasibat Standartlar1 zrY Hesablar Plan1. Bak1, 2006; MaliyyY uotu. Fundamental sYviyyY 2-ci fYnn. TYdris vYsaiti. AzYrbaycan Respublikas1 MaliyyY Nazirliyi yan1nda MaliyyY Elm-TYdris MYrkYzi. Bak1, 2013; Devid Aleksander, Anne Britton, Ann Yorissen MaliyyY Hesabat1n1n BeynYlxalq Standartlar1: nYzYriyyYdYn praktikaya / Rus dilindYn tYrcmY. Bak1: 0qtisad Universiteti nY_riyyat1, 2010; SYbzYliyev S.M. Xarici lkYlYrdY mhasibat uotu. Bak1, 20144 SYbzYliyev S.M., Quliyev V.M. 0darYetmY uotu. Bak1, 2014; Salahov . Mhasibat uotu vY mhasibat tap_1r1qlar1. Bak1, 2014; KYrimov A. Mhasibat uotu, vergilYr. Bak1, 2014; Quliyev V., FYtullayev R., KYrimov A. BeynYlxalq uot vY hesabata giri_ (GAAP vY 0FRS Ysas1nda). Bak1, 2012; (0;0H>20 ."., (0;0H>2 .. 0;NB=K5 @0AG5BK 8 1CE30;B5@A:89 CG5B. >A:20, 1995; AB0E>2 .. CE30;B5@A:89 CG5B 8 20;NB=K5 :>=B@>;L 2> 2=5H=5M:>=><8G5A:>9 45OB5;L=>AB8. >AB>2 =/., 2002; 0=:>2 .. CE30;B5@A:89 CG5B 8 0=0;87 70 @C156><. >A:20, 2003; CE30;B5@A:89 CG5B 2 70@C156=KE AB@0=0E / ?>4 @54. ?@>D.CBK=5F0 $.$. >A:20, 2007; 0=552 .. CE30;B5@A:89 CG5B 2=5H=5M:>=><8G5A:>9 45OB5;L=>AB8. >A:20, 2003; 0B@>2 .., OB>2 .., >;>B8=0 .. CE30;B5@A:89 CG5B 20;NB=KE >?5@0F89. >A:20, 2000; CE30;B5@A:89 CG5B / ?>4 @54. !>:>;>20 /.. >A:20, 2007; >=4@0:>2 .. CE30;B5@A:89 CG5B. >A:20, 2007; 0E@CH8=0 .., 0;L=8:>20 .. 564C=0@>4=K5 AB0=40@BK $8=0=A>2>9 BG5B=>AB8. >A:20, 2009; '0O ."., '0O .. 564C=0@>4=K5 !B0=40@BK $8=0=A>2>9 BG5B=>AB8. >A:20, 2011; G5;8=0 !.., 8=0520 .. 564C=0@>4=K5 !B0=40@BK $8=0=A>2>9 >BG5B=>AB8. >A:20, 2011; 564C=0@>4=K5 !B0=40@BK $8=0=A>2>9 BG5B=>AB8 / ?>4 @54. 4.M.=., ?@>D.!0?>6=8:>2>9 .., >A:20, 2012; 35520 .., 5187>20 .. 564C=0@>4=K5 AB0=40@BK D8=0=A>2>9 >BG5B=>AB8. >A:20, 2013; 0A?8=0 .., ;>B=8:>20 .. CE30;B5@A:89 CG5B 2=5H=5M:>=><8G5A:>9 45OB5;L=>AB8. >A:20, 2010; C@=0; CE30;B5@A:89 CG5B, 2010-2015;     PAGE  PAGE 2 3B8A048 @5AC@A;0@ (>195:B;O@) B0=K=<0 :@8B5@890AK (0) B0=K=<0 :@8B5@890AK (1) )O@ 8:8 :@8B5@89090 C9LC=4C@, 90EC4 60201 25@8@ 0;0=A40 0:B82 :8<8 B0=K=K@ B0=K=<0 :@8B5@890AK (1) B0=K=<0 :@8B5@890AK (0) B0=K=<0 :@8B5@890AK (1) B0=K=<0 :@8B5@890AK (0) (0) :@8B5@890AK=0 O<O; >;C=<C@ (1) :@8B5@890AK=0 O<O; >;C=<C@ )5G 18@ :@8B5@89090 C9LC= MO;<8@ 0;0=A40 0:B82 :8<8 B0=K=<K@, <O=DOOB 2O 7O@O@;O@ I033K=40 I5A010B40 EO@6 :8<8 B0=K=K@ =D>@<0A890 <0;899O I5A010BK=0 3594;O@4O 0GK3;0=K@ =D>@<0A890 <0;899O I5A010BK=0 3594;O@4O 0GK3;0=K@ 0;0=A40 5IB890B :8<8 B0=K=K@ )5G 18@ :@8B5@89090 C9LC= MO;<8@ (0) :@8B5@890AK=0 O<O; >;C=<C@ (1) :@8B5@890AK=0 O<O; >;C=<C@ B0=K=<0 :@8B5@890AK (1) B0=K=<0 :@8B5@890AK (0) B0=K=<0 :@8B5@890AK (1) B0=K=<0 :@8B5@890AK (0) 0;0=A40 NI4O;8: :8<8 B0=K=K@ )O@ 8:8 :@8B5@89090 C9LC=4C@, 90EC4 60201 25@8@ B0=K=<0 :@8B5@890AK (1) B0=K=<0 :@8B5@890AK (0) FOAA8AO=8= NI4O;898 h6&Tvh"rz:$dh`a$gdQ$dh`a$gdWU8:  8:rtTV*,JLfh }nn}nhfhHCJaJmH sH  jhfhHCJaJhfhQCJaJmH sH  jhfhfCJaJhfhfCJaJmH sH hfh3CJaJmH sH  jhfh3CJaJhfhdCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH  jhfh_U]CJaJ+ *,8:DF|~.046|~"$>@*,FHdf|~rt(*hfhf5CJaJmH sH hfhQCJaJmH sH  jhfhQCJaJhfhfCJaJmH sH I:@H~H\Pr$ & F dh^a$gd0$dh`a$gd0$8dh^8`a$gd0$dh`a$gdQPz|\ ^   $&tv  Z&\&---... .$.&.@.B.t.v...../׶׫׫׫׫נג|t|t|t|t|t|t|tm hfh#hfh#5hfhf5hfh#56CJaJhfhf56CJaJhfhoCJaJhfh+ CJaJhfhiJCJaJhfhVCJaJhfh&(sCJaJhfhfCJaJhfhfCJaJmH sH hfh0CJaJmH sH *N%&'N'')x+---&.B.v...$$If]a$gd} $$Ifa$gd#$dh`a$gd#$dh`a$gd|"$ & F dha$gdGE$dh`a$gd0./// /*/F/H<<<<< $$Ifa$gd#kd@$$Ifl4r G%` `8c t0&44 layt#/// /(/*/D/F/N/P/^/`/p/r//////////////////////////////////////000000 0"0$0&0,0.04060<0>0D0L0N0P0V0X0Z0\0^0`0h0j0r0t0|000000000 hfhf hfh#hfhf5hfh#5YF/P/`/r///////////////////////Ff $Ifgd#FfFf $$Ifa$gd#//////000000"0&0.060>0F0H0J0L0P0X0\0`0j0t0~0Ffe%Ff" $$Ifa$gd#~00000000000000000000000000Ff. $Ifgd#Ff'+FfF( $$Ifa$gd#00000000000011 1 1111&1(1*10121416181:1B1D1L1N1V1^1`1b1h1j1l1n1r1t1|1~11111111111111112222 2,2.2:2<2F2J2h4~44466hfhfCJaJmH sH hfh@wlCJaJhfhf5CJaJhfhfCJaJ hfhf hfh#K001 11 1"1$1&1*12161:1D1N1X1Z1\1^1b1j1n1t1~11111Ff3Ff0 $$Ifa$gd#11111111111112222 2.2<2H2J2h46$dh`a$gd|"Ffm< $Ifgd#Ff9 $$Ifa$gd#Ff6667788X9Z9:;;;l;n;;;z<|<>4>>>8?:???@@@@BADA^A`ANBPBBBCCCCRDTDDDDD*E,E@E jhfh}8CJaJhfh}8CJaJmH sH hfh@ CJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH  jhfhM#CJaJhfhM#CJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfh`CJaJmH sH 26077P899;;<>?t?6@B"CCEFjF G2HMOPPQR$dh`a$gdM#$dh`a$gd|"@EBE~EENFPFFFGG"K$KKKOOOOZP\PPPrQtQQQRRBSDSSS,T.TnTpTTTUUWW4[|hfhw]CJaJmH sH  jhfhWtCJaJhfhWtCJaJmH sH  jhfh"CJaJhfh KCJaJmH sH hfh4MCJaJmH sH hfh@CJaJmH sH hfhfCJaJmH sH  jhfh4MCJaJ*R~STTTTTUW@Y4[Dc~dergl0oozp*qqեާ*̲ܫ<Vh $$Ifa$gd$dh`a$gd@$dh`a$gd$dh`a$gd: )$ & F! dh^a$gd: )$dh`a$gd Iܫhjln<TVfhXZfh±ı ദ~n~n~ng\hfhCJaJ hfhhfh5CJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH hfh5CJaJhfhf5CJaJhfh56CJaJhfhf56CJaJhfhCJaJmH sH hfh}^pCJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH $Z(kdn>$$Ifl4ֈt $` `Zaf`! t0644 layt $$Ifa$gdı @^`brIJԲ(8FfTCFfN@ $$Ifa$gd $$Ifa$gdg ~ $$Ifa$gd 02>²IJҲԲ&(68ճݳڳٳ³ijҳԳ&(68:<>@NP^`nhfhCJaJhfhfCJaJ hfhf hfhhfh5CJaJhfhf5CJaJM8HXftijԳ(8<@P`pFfZI $$Ifa$gdFfWF $$Ifa$gdg ~ $$Ifa$gdnp~ʴ̴ڴܴ  ,.<>ʵٵڹĺ&(лһټ46<>ln(*rt ³³³³³³³³³³³³³³hfh>ACJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhfCJaJ hfhfhfhCJaJhfhfCJaJ hfhF̴ܴ .>PbtFfcRFf`O $$Ifa$gdg ~ $$Ifa$gdFf]L $$Ifa$gd(f$ĺhf:H `b~$dh`a$gd>A$&&(JLprz|68@BjlVXz|68FHhfhf56CJaJhfCJaJmH sH hfh@CJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH hfhfCJaJmH sH Dfd2r~rt@,$dh`a$gd@$dh`a$gd>8&< $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT$dh`a$gd>A$dh`a$gd>A$dh`a$gd@ $&:<@NP^`np~46BDhjz| @BRTxzjhfh>AU hfhfhfh>A5CJaJhfhf5CJaJhfh>A5hfhf5 hfh>>56C<>@P4( $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdgT$$Ifl4ֈ$ &t04:`      t0:644 laytTP`p $$Ifa$gdT4( $$Ifa$gdTkdU$$Ifl4ֈ$ &t04:       t0:644 laytT6Pj(B`z $$Ifa$gdTFf`V$$If]^a$gdT$$If]a$gdTBDFHJLrtvxz|μΝ~q_Rjahfh>AEHU#jTZ hfh>ACJUVaJjb_hfh>AEHU#j*TZ hfh>ACJUVaJj%]hfh>AEHU#jSZ hfh>ACJUVaJjZhfh>AEHU#jRZ hfh>ACJUVaJ hfh>Ajhfh>AUjXhfh>AEHU#jRZ hfh>ACJUVaJJz \L| <>Ff4 $$Ifa$gdTFff $$Ifa$gdT  Z\^εΖwjjmhfh>AEHU#jTZ hfh>ACJUVaJj[khfh>AEHU#jRZ hfh>ACJUVaJj"ihfh>AEHU#jRZ hfh>ACJUVaJ hfhf hfh>Ajhfh>AUjchfh>AEHU#jiUZ hfh>ACJUVaJ"DFHJLNtvxz|~μΝ~q_Rjxhfh>AEHU#jVZ hfh>ACJUVaJjvhfh>AEHU#jUZ hfh>ACJUVaJjLthfh>AEHU#jLUZ hfh>ACJUVaJjrhfh>AEHU#jTZ hfh>ACJUVaJ hfh>Ajhfh>AUjohfh>AEHU#jYTZ hfh>ACJUVaJ  468:>μΤ·zh[I#jTZ hfh>ACJUVaJjhfh>AEHU#jSZ hfh>ACJUVaJjhfh>AEHU#j}SZ hfh>ACJUVaJhfh>AmH sH hfhfmH sH j?}hfh>AEHU#j=VZ hfh>ACJUVaJ hfh>Ajhfh>AUj{hfh>AEHU#j)VZ hfh>ACJUVaJ P@prtn*$|  0$dh`a$gd>AFf $$Ifa$gdT "HJLNPRxz|~  ௢qdqWjhfh>AEHUjݏhfh>AEHU#jUZ hfh>ACJUVaJjhfh>AEHU#j=UZ hfh>ACJUVaJjehfh>AEHU#j/UZ hfh>ACJUVaJj-hfh>AEHU#jTZ hfh>ACJUVaJ hfh>>>"8:<>@Bhjlnrtn^`FHdf\^`bpr(qqqqqqqqqhfh>ACJaJmH sH  jhfh>ACJaJhfhfCJaJmH sH hfhfCJaJhfCJaJjhfh>AEHU#jJVZ hfh>ACJUVaJjhfh>AUjUhfh>AEHU#j)VZ hfh>ACJUVaJ hfh>A,(* z|VXFHXZ n(r(x(~(((((((((((((((()T)Z)\)^)))))**p+r+R,T,,,--hfhfCJH*aJmH sH hfhf5CJaJmH sH  jhfh>ACJaJhfhfCJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH GZ>   @@$8dh^8`a$gd>A$dh`a$gd>A:  "@$ 'l(((R))**,,-,.j/(00p12234 5$dh`a$gd>$$>---4/6///0000001122338899::;;;;<<>=@=N=P===z>|>? ???@@v@x@@@@@HAJAAABBCCCCCCVDXDDDEEFFGGzG|GGGGhfhf5CJaJmH sH  jhfh>ACJaJhfh>ACJaJmH sH hfhfCJaJmH sH M 5d58^::|;==@>>:?L@AdABB\CDrDEFFPGHhHIJM(R$dh`a$gd>AGGLHNHHHJ J:Ka@aXaZaaabb c"ccdjdld jhfh>ACJaJhfhf5CJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH M(RAldFeHejeleeePfRfgggghh@iBiiiqqqqss@tBtFv\vxx"y$yjylyzz{{|| } }d~f~~~~ ̂΂؂ڂ$&*,hfhf5CJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH  jhfh>ACJaJhfhfCJaJmH sH MfffPgg*hh~ijosNuFvz{||B}~TB>҃؄Յ<$dh`a$gd>A^`npHJ\^hjJLЏ̕ΕΘИⶨphfh>A5CJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH hfh>A5CJaJhfhf5CJaJhfh>A56CJaJhfhf56CJaJhfhf5CJaJmH sH  jhfh>ACJaJhfhfCJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH ,6`̈‰@r $$Ifa$gdT$dh`a$gd>$$><>@*,prtœƜ   DFNPZ\fhprx|ʝ̝ҝ֝&(.2VXZ\ hfhf hfh>Ahfh>A5CJaJhfhf5CJH*aJhfhf5CJaJPrt5) $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd՛$$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytTĜ $$Ifa$gdTĜƜ5) $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytT  $$Ifa$gdT FP5) $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdO$$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytTP\hrz $$Ifa$gdTz|5) $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd $$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytT̝ԝ $$Ifa$gdTԝ֝5) $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdɞ$$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytT(0 $$Ifa$gdT02X\5) $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytT\^`bdfhnrBJLZ\  JL|~>@ȩʩȬʬdf>@68rtnp糤hfh>ACJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfh>ACJaJ jhfh>ACJaJhfhfCJH*aJhfhfCJaJ hfh>A hfhf@\`dhp $$Ifa$gdTpr5) $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdC$$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytT $$Ifa$gdT5&&&$dh`a$gd>Akd$$Iflֈ% X$d Tk< t0644 laytTBڣN ZV$"z$dh`a$gd>APRسڳNPjlrthjκк@Brt(*ʾ̾np46&(dftvRT  <>02<> jhfh>ACJaJhfhfCJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH Tzlz*j(\2hx$/dh^`/a$gd>A$dh`a$gd>AHJ(*8:Z\xzFHVXfh .0NPx*,  F\bǷ⥓hfh>A5hfhf5"hfh>A56CJaJmH sH "hfhf56CJaJmH sH hfhf5CJaJmH sH hf5CJaJmH sH  jhfh>ACJaJhfhfCJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH 3xz~ Fb|  $$Ifa$gdT$dh`a$gd>A$dh`a$gd>A$ & F"dha$gd>A$dh`a$gd>A XZbd 68>B`bfn|~fh$&ǸǸǸǩ"hfhf56CJaJmH sH hf56CJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhfCJaJ hfhf hfh>Ahfh>A5hfhf55Zd[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdN$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT 8@[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdߢ$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT@Bbhjl[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdp$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytTln~[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytTF$[LLLLLLL$dh`a$gd>Akd$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT$&@&6r $$Ifa$gdT$dh`a$gd>A$dh`a$gd>A $&46pr~ &(HJRT\`46>@JNlnvxźhfh>ACJaJhfhfCJaJ hfhf hfh>Ahfh>A5hfhf5"hfh>A56CJaJmH sH G7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd#$$Iflֈ E$(sf t044 laytT(JT^ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT^`7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdݥ$$Iflֈ E$(sf t044 laytT $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Iflֈ E$(sf t044 laytT6@L $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTLNnx7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdQ$$Iflֈ E$(sf t044 laytTx $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd $$Iflֈ E$(sf t044 laytT $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT*7((($dh`a$gd>AkdŨ$$Iflֈ E$(sf t044 laytTz|LN\^lnBD\^*@@B $&246rtv´hfhfH* hfhf hfh>Ahfh>A5hfhf5hfh>A56CJaJhfhf56CJaJhfhf5CJaJhfh>ACJaJhfhfCJaJ jhfh>ACJaJ8* &4 $$Ifa$gdT$dh`a$gd>A$dh`a$gd>A$dh`a$gd>A46v[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT([OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT&*JLZbz(Bn*,HJ"NPTVZ"hfhf56CJaJmH sH hf56CJaJmH sH hfh>ACJaJmH sH hfhfCJaJmH sH hfhfCJH*aJhfh>ACJaJhfhfCJaJ hfh>A hfhf2(*L\^`[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT`b[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd2$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytT[OCOC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdë$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytTn R[LLLLLLL$dh`a$gd>AkdT$$Ifl\[ D$ _ S t0644 laytTH"p(t\  $$Ifa$gdT$dh`a$gd>A$dh`a$gd>A$dh`a$gd>AZ\  ,.24@Djl:<LNRT`dŷhfh>A56CJaJhfhf56CJaJhfhfCJaJ hfhf hfh>Ahfh>A5hfhf5"hfh>A56CJaJmH sH B  .4B[OCCC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\+3$To t0644 laytTBDl[OCCC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdv$$Ifl\+3$To t0644 laytT[OCCC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\+3$To t0644 laytT[OCCC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\+3$To t0644 laytT<NTb[OCCC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd)$$Ifl\+3$To t0644 laytTbd[OCCC $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Ifl\+3$To t0644 laytT[L=.$dh`a$gd>A$dh`a$gd>A$dh`a$gd>AkdK$$Ifl\+3$To t0644 laytT6 $$Ifa$gdT46tv $&*,8:jlpr $&2<LP\^nr~RTֿhfhfCJaJmH sH hfCJaJmH sH hfh>ACJaJhfhfCJaJ hfhf hfh>Ahfhf5hfh>A5A7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdܰ$$Iflֈ EX %(: t0d&44 laytT $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT&,7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd$$Iflֈ EX %(: t0d&44 laytT,:lr $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdP$$Iflֈ EX %(: t0d&44 laytT $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT &7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkd $$Iflֈ EX %(: t0d&44 laytT&468: $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT:<NP7+ $$Ifa$gdT $$Ifa$gdTkdij$$Iflֈ EX %(: t0d&44 laytTP^pr $$Ifa$gdT $$Ifa$gdT7((($dh`a$gd>Akd~$$Iflֈ EX %(: t0d&44 laytT x>&d=nETTV|WWXZ``b\bg$dh`a$gd>A$8dh^8`a$gd>A$dh`a$gd>A  P'R'))L*N*//223366\:^:<<??xBzBSSTThhttvtrvtvR|T|~~:<ܟNڥܥz`bվվկկկhfhfCJaJmH sH hfhf5CJaJhfh>ACJaJhfhfCJaJhK-hfCJaJmH sH hK-hf5CJaJmH sH Eg(hhjqNu`y|ډf\֌Z̎pܟ$dh`a$gd>A$ & F$ dh^a$gd>A$dh`a$gd>A$ & F# dh^a$gd>AܟnN ȢPܥ§4&b,Vr$ & F% hhdh^h`a$gd>A*,TVpr²>@PTVX\^bdhjnp|~ܵ޵@BD޶BÿɴÿӬhF}hfOJQJhfOJQJhE0JmHnHuhf hf0Jjhf0JUhY;jhY;UhfhF,CJaJhfhfCJaJhfh>ACJaJ?²@RTVZ\`bfhlnh]hgdO &`#$gd-$dh`a$gd>A$ & F% hhdh^h`a$gd>A޵BDDFvx&(ln $yL]y^La$gd$a$gd$a$gdF}BDFtvx$&(jln *,.prt "$RTVXZ\hfhF,CJaJh,BHhfOJQJhfhF}hfOJQJ= ,.rt"$TVZ\$yL]y^La$gdl$a$gdl$a$gd$dh`a$gd>A$a$gdl5 01h:pO. A!"S#n$n% 8 01h0:pfA .!n"n#$S% 5 01h:pO. A!"S#n$n% $$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxg$$If!vh5"5#v"#v:Vl t065"5ytxgU$$If!vh55#v:Vl t65ytU$$If!vh55#v:Vl t65ytU$$If!vh55#v:Vl t65ytM$$If!vh5b%#vb%:Vl t65b%yt]c$$If!vh5L5#vL#v:Vl t65L5yt-3c$$If!vh5L5#vL#v:Vl t65L5yt-3M$$If!vh5b%#vb%:Vl t65b%yt]c$$If!vh5L5#vL#v:Vl t65L5yt-3M$$If!vh5b%#vb%:Vl t65b%yt]c$$If!vh5L5#vL#v:Vl t65L5yt-3M$$If!vh5b%#vb%:Vl t65b%yt]M$$If!vh5b%#vb%:Vl t65b%yt]Dd b  c $A? ?3"`?2*~2|: t 3 2`!~2|: t 3^@#@`6xڝR=KAݍѬQK AA FKIF ~aaBDDUjX K,l(x*ڸǼyof@i7@E q-BǑ(q}^^f}SX.RX DLpܜ L6+y& U <>qGSS>BºwԾbA,3Na ᣅrd|߹~Y?Wh w1egҙĸ=K,q/^);i[ZDxJcSb+V:zcԘC2o..pªj=Qg>\ʐ9Vɱncb"[̢fF厚hD2.(U k;P~|8{sJz;ydNng~0'ڿ:jA<9SqD._}P*P?W+ p}`dP0ń3a 0ۂ^~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh5855  !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~      !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~      !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~      !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~)jRoot Entryx FP6E&Data 8WordDocumentwObjectPoolz9%EP6E_1523284063F9%E9%EOle CompObjfObjInfo "%(+.147:=@CFILORUX[^adgjmpsvy|      !#"$&%'(hk*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefgpilnmqrstuvwxyz{|}~ FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q+42* (PV=1(1+0,10) 3 =11,3310=0,75131250000=187826)Equation Native _1523536530 F0%E0%EOle CompObj f FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;b !a^ 130000d.130000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS EqObjInfo Equation Native  ~_1523536611'TF@%E@%EOle CompObjfObjInfoEquation Native ~_1523536841 ;F@%E@%Euation Equation.39q;b$at^ 130000d.143000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39qOle CompObjfObjInfoEquation Native ~;bT`t] 113100d.124410m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;ba] 113100d.147030m._1523536938,1F@%E@%EOle CompObjfObjInfoEquation Native ~_1523537087cF@%E@%EOle  CompObj !f FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;Za] 56000d.73970m. FMicrosoft Equation 3.0 DS EqObjInfo!#Equation Native $v_1523537257$F@%E@%EOle &CompObj#%'fObjInfo&)Equation Native *v_1523536580)F@%E@%Euation Equation.39q;Z@a\] 56900d.71125m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39qOle ,CompObj(*-fObjInfo+/Equation Native 0~;b !a^ 130000d.130000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;bQ`] 146900d.161590m._1523536896^.F@%E@%EOle 2CompObj-/3fObjInfo05Equation Native 6~_15235369853F@%E@%EOle 8CompObj249f FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;bO`d] 146900d.190970m. FMicrosoft Equation 3.0 DS EqObjInfo5;Equation Native <~_15235371178F@%E@%EOle >CompObj79?fObjInfo:AEquation Native B~_1523537228@=F@%E@%Euation Equation.39q;bPat] 203100d.264030m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39qOle DCompObj<>EfObjInfo?GEquation Native H~;b(a] 203100d.253875m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;ba] 260000d.325000m._1523537300"OBF@%E@%EOle JCompObjACKfObjInfoDMEquation Native N~_1523537409mJGF@%E@%EOle PCompObjFHQf FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;bQ`] 260000d.377000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS EqObjInfoISEquation Native T~_1523537449LFP%E`%EOle VCompObjKMWfObjInfoNYEquation Native Z~_1523537469ErQFP%EP%Euation Equation.39q;bQ`] 260000d.377000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39qOle \CompObjPR]fObjInfoS_Equation Native `~;bad] 260000d.416000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;bPO`] 260000d.260000m._1523536765YVFP%EP%EOle bCompObjUWcfObjInfoXeEquation Native f~_1523536801[FP%EP%EOle hCompObjZ\if FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;b`S`] 260000d.225000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS EqObjInfo]kEquation Native l~_1523536917`FP%EP%EOle nCompObj_aofObjInfobqEquation Native r~_15235371996heFP%EP%Euation Equation.39q;b8S`] 260000d.286000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39qOle tCompObjdfufObjInfogwEquation Native x~;ba] 260000d.338000m. FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39q;ba] 260000d.338000m.5R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE~$$If!vh58555R#v8#v#vR:Vl t5855RytZE$$If!vh5X 5X 5Y 5Y #vX #vY :Vl t065X 5Y yt$$$If!vh5X 5X 5Y 5Y #vX #vY :Vl t065X 5Y yt$$$If!vh5X 5X 5Y 5Y #vX #vY :Vl t065X 5Y yt$$$If!vh5X 5X 5Y 5Y #vX #vY :Vl t065X 5Y yt$n$$If!vh5X 5X 5Y 5Y #vX #vY :Vl t65X 5Y yt5n$$If!vh5X 5X 5Y 5Y #vX #vY :Vl t65X 5Y yt5$$If!vh5 58555c #v #v8#v#v#vc :Vl4 t&++5 58555c yt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl4 t&++5 5855555 !yt#kd$$Ifl4  Gh!%   8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd!$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd$$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kdf'$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kdG*$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd(-$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd 0$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd2$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd5$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd8$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!v h5 5855555!5!5 !#v #v8#v#v#v#v#v !:Vl t&5 5855555 !yt#kd;$$Ifl  Gh!% 8!!! t0&$$$$44 layt#$$If!vh5 55Z5a5e5#v #v#vZ#va#ve#v:Vl4 t6+++5 55Z5a5f5!yt$$If!v h5 55>55?5"5?5&5 #v #v#v>#v#v?#v"#v?#v&#v :Vl4 t6+++5 55>55?5"5?5'5 !ytkd=?$$Ifl4  Rt $   >?"?' ! t06$$$$44 layt$$If!v h5 55>55?5"5?5&5 #v #v#v>#v#v?#v"#v?#v&#v :Vl t65 55>55?5"5?5'5 !ytkdUB$$Ifl  Rt $ >?"?'! t06$$$$44 layt$$If!v h5 55>55?5"5?5&5 #v #v#v>#v#v?#v"#v?#v&#v :Vl t65 55>55?5"5?5'5 !ytkdXE$$Ifl  Rt $ >?"?'! t06$$$$44 layt$$If!v h5 55>55?5"5?5&5 #v #v#v>#v#v?#v"#v?#v&#v :Vl t65 55>55?5"5?5'5 !ytkd[H$$Ifl  Rt $ >?"?'! t06$$$$44 layt$$If!v h5 55>55?5"5?5&5 #v #v#v>#v#v?#v"#v?#v&#v :Vl t65 55>55?5"5?5'5 !ytkd^K$$Ifl  Rt $ >?"?'! t06$$$$44 layt$$If!v h5 55>55?5"5?5&5 #v #v#v>#v#v?#v"#v?#v&#v :Vl t65 55>55?5"5?5'5 !ytkdaN$$Ifl  Rt $ >?"?'! t06$$$$44 layt$$If!v h5 55>55?5"5?5&5 #v #v#v>#v#v?#v"#v?#v&#v :Vl t65 55>55?5"5?5'5 !ytkddQ$$Ifl  Rt $ >?"?'! t06$$$$44 layt$$If!vh5 5 5 5 5 5 #v #v #v :Vl4 t:6+5 5 5 ytT$$If!vh5 5 5 5 5 5 #v #v #v :Vl4 t:6+5 5 5 ytT$$If!v h5 55555555 5 5 #v #v #v :Vl4 t:6+5 5 5 ytTQkdU$$Ifl4 $ !&+t0T54:   t0:6,,,,44 laytT8Dd 8b  c $A? ?3"`?2GHH4@mZSIM^X2`!VGHH4@mZSIM@v $x]JAƿyA,S!Xм@ Z'$A"b&EZH+6쟤pav7B{l؂^5犉"ʨ&]mes۟kvUlH$K zbwѵJ,K-/GvF o.~m~FҹTqnyֽ¤c2,hG2桺+4>==$ޛڴʑ.,Ԣ±-5͜9&*/6Mu,l?ʅմ}ٲ<0G=Dd Lb  c $A? ?3"`?29o|M; ci]2`![9o|M; ľ@ )x=JAƿKNPC,!SXBWTHZ-,I鴶:,UDd Lb  c $A? ?3"`?2RJi8Ad_2`!\RJi8A@ *x=JAƿKN>BNsϹ0 v A6ADb"<7A-E.ˢ6 VfT%5'뉰uW cQ_l J[dg6jE>yk;dyzu]?̺}xF88NL2wmw^g{HZ** t,҆aNғaItcfK c{ &a/ļ~4Uhbd`s jHB<Dd b  c $A? ?3"`?2&98my_ba2`!Z&98my_κ @~ (xcdd``$d@9`,&FF(`TɁEMRcgbR ?@=P5< %! 8 :@u!f0109Y@V;35V ZZ QƔͥ Kxt f22af9?WtA*LEH18##Q #Ԍ K.pHq; #RpeqIj.ȍ @ ]` %a? QF^;Dd b  c $A? ?3"`?25д4_ʥq:d%ձ-/C&󳾈z<2~F#HU:R7txGdFϓ٭=]k:~ \CW#vum?Q8cU:!{eh~Drm|%i6V)3B}@gͺLF$$If!v h5 55555555 5 5 #v #v #v :Vl t:65 5 5 ytTNkdf$$Ifl $ !&+t0T54:  t0:6,,,,44 laytT9Dd 8b  c $A? ?3"`?2? GG#7EX(0_fi2`!W? GG#7EX(0@v %xcdd``$d@9`,&FF(`TɁ A?dm6@=P5< %! 8 :@u!f0109Y@VȝATN`gbM-VK-WMcAƔͥ K#fBde\=N(2y 0A*DO>+HO TO>I4=ip=\PrCL= 021)W20ay4<.I:Dd 8b   c $A ? ?3"`?2 51BU`k2`!X 51BU@v &x]JPƿsFġ8A YD|.:+TTS/仇;MSy)⪪J)q;4XbnF]򩨉D?0'Aop(`e~%%vn0cԺ2>G2桺+4>==$ޛڴʑ.,Ԣ±-5͜9&*/6Mu,l?ʅմ}ٲ<0G=Dd 8b   c $A ? ?3"`? 2W^&!OAU=gcm2`![W^&!OAU=g@v )x=JAƿKN jqEP3\DR Zh:=8(I AK?qav7*ٰ^(&r( __bnFML"O7cY_l J{dgo0cԺ}~sk;'duSP?Mz7(qПڙdگ>y%m?iT\~bH-*tj*ĴS̥cbz5L;Z01]X栥U&Laoļ}> Uh3t [I=Dd Lb   c $A ? ?3"`? 2}ãEgo̒cp2`![}ãEgo̒@ )x=JAƿKN<X ;EDM"I#;6),-|;}sav7{lX^UKDNEaTW[]yDXAK$j*q?0'^op+`y~%Hl]cpۨeQW_yKwOrկ頋z,u0]ڙd oyk;3݋Lyt.8yx[=ۙdJ{/)kY+pv t%QIi0I0qdB 뽎ɦz 1o'Ý4F?؜ yg?=H?Dd Lb   c $A ? ?3"`? 2w4crnI> et2`!]w4crnI> @ +xcdd``$d@9`,&FF(`TɁ A?dl zjx|K2B* R>0pE1At 2Bab`rl wfjQ9A $37X/\!(?71a S660n/IˈY\=N( y 榩0(q*DO XO TOeCTLT.Ov& `ag+KRs@d`kIL``IO=Dd `b  c $A? ?3"`? 2+ zYKjVvcv2`![+ zYKjVv@X )xcdd``$d@9`,&FF(`TɁ]RcgbR 6?@=P5< %! 8 :@u!f0109Y@"6;35V ZZǰÍ)K.N 1lW"+zP&& Ra"~ c#T,H,hzz R>ؙ  0y{@adbR ,.Ie` ' hx0@?0JR;Dd `b  c $A ? ?3"`?2Ia`n7% Ca y `!YIa`n7% C@X 'x]JAK.yX # BK=8ҥ "!y[!pXXxm,\f]8o Ы*R1UEQդVTP[a nF(\T&1woG?*Xa8C?bG{ `!Z >*Xa8C?@X (xcdd``$d@9`,&FF(`TɁ]RcgbR 6?@=P5< %! 8 :@u!f0109Y@:6;35V ZZ QƔͥ KxҾ@deì r~' <TH<'1'',^#3T.Ov& `ag+KRs@d`k4, &0f~>UH|p/X[B. .jkxI]ϻ_Y!cBWXY&0g KC&6&+7b>*O{hr`s})I[:Dd `b  c $A? ?3"`?2ɉ㞕| qt`2`!Xɉ㞕| qt@X &x]JAƿK.%Wb,2/+zp*$Aҥ &H@{;_!"Xx 0o+d*J5'i`780ÂT?zU$Zdg ,>xc;o3Iu=+z0|v&kU4U>t%6er:0̡crtmT c{&z1U'¥4'?؜3yg_ڀH8Dd `b  c $A? ?3"`?2R|i 8}2*i^92`!VR|i 8}2*i@X $x]JAƿK.y` ;qEHBS%H"hᛤI|x 0o+dKTLqUUFu(vտ54EkDє|.j&1oOa? W X`El j{dg7jC>xc;3Bu>, bxc;3Bu>, b*Xa8C?b `!Z >*Xa8C?@X (xcdd``$d@9`,&FF(`TɁ]RcgbR 6?@=P5< %! 8 :@u!f0109Y@:6;35V ZZ QƔͥ KxҾ@deì r~' <TH<'1'',^#3T.Ov& `ag+KRs@d`k4, &0f~>Pq'^8w! y`|^(&r8sUMlrꪨ ֑[3jDMfyB's, ž6 Z5؜_<)~F{^\7//&$V+Ze?kb8br ;iI)Q1)}cRWՎMnИ(Pnj=Ѱ7`sB=*`=rYs/ Gf$$If!v h5 55555555 5 5 #v #v #v :Vl t:65 5 5 ytTNkdʘ$$Ifl $ !&+t0T54:  t0:6,,,,44 laytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5K 5F55K5h56#vK #vF#v#vK#vh#v6:Vl t65d 555T5k5<ytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5(5555s5f#v(#v#v#v#vs#vf:Vl t5(5555s5fytT$$If!vh5(5555s5f#v(#v#v#v#vs#vf:Vl t5(5555s5fytT$$If!vh5(5555s5f#v(#v#v#v#vs#vf:Vl t5(5555s5fytT$$If!vh5(5555s5f#v(#v#v#v#vs#vf:Vl t5(5555s5fytT$$If!vh5(5555s5f#v(#v#v#v#vs#vf:Vl t5(5555s5fytT$$If!vh5(5555s5f#v(#v#v#v#vs#vf:Vl t5(5555s5fytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh5 55_ 5S#v #v#v_ #vS:Vl t65 55_ 5SytT$$If!vh555T5o#v#v#vT#vo:Vl t6555T5oytT$$If!vh555T5o#v#v#vT#vo:Vl t6555T5oytT$$If!vh555T5o#v#v#vT#vo:Vl t6555T5oytT$$If!vh555T5o#v#v#vT#vo:Vl t6555T5oytT$$If!vh555T5o#v#v#vT#vo:Vl t6555T5oytT$$If!vh555T5o#v#v#vT#vo:Vl t6555T5oytT$$If!vh555T5o#v#v#vT#vo:Vl t6555T5oytT$$If!vh5(5555:5#v(#v#v#v#v:#v:Vl td&5(5555:5ytT$$If!vh5(5555:5#v(#v#v#v#v:#v:Vl td&5(5555:5ytT$$If!vh5(5555:5#v(#v#v#v#v:#v:Vl td&5(5555:5ytT$$If!vh5(5555:5#v(#v#v#v#v:#v:Vl td&5(5555:5ytT$$If!vh5(5555:5#v(#v#v#v#v:#v:Vl td&5(5555:5ytT$$If!vh5(5555:5#v(#v#v#v#v:#v:Vl td&5(5555:5ytTB@B 1KG=K9CJ_HaJmHsHtHBA@B A=>2=>9 H@8DB 0170F0Xi@X 1KG=0O B01;8F04 l4a .k. 5B A?8A:0p@p k_R !5B:0 B01;8FK7:V0J @J O86=89 :>;>=B8BC;  E$4)@4 O><5@ AB@0=8FK 9RDg(Gj ,^wR     -,+*)('&%$#"! 9RDg(Gj ,^w R7q)PQRShij~  '()*h;<=IUy{|~STWX<=@AFGJK89<= $%&- SxWu6 "%'(n)))Y*Z*+o00 1T1358:^;;0<e<<<>@>BB|CCDDDDDDDDDDDDDD]EGH+HAHmH)LPQVcXYZZZ^[[]y_z_{_}_~____________5acdMdeefogg}hhi jkkkllmn$opqqrr>sswyz{G}t؃EۅX01Ϗ IJ`ǐ @]},-Ide3@ɓ$:ijyzĔ5TUtu?^_~N1M`a4|&@[K\tLϥ 2~'P6J`'_#$Z-7ٹz:6tzK$d]^xX$; {Mc#>a!UmU$LgQlKL\ T[\]^-6=>? |l`N~G}Y + v  2    & "a mC?@!":#$$%&&(*p,,,,-:./#0]00a1x1111 2233+456z89999999999999:::(:3:?:@:::::::::::; ;;%;1;=;I;U;V;W;\<< =%=V=}====>?۰@@@ABR3STsTtTTTVWX\K]]]^^._rbcc;dde\eeefdfmghBj[jwj\llllnnnNofpppq4rzrrduSvww9xx yMyy#zXz8{Kف#{ЂcJЍtHcݔ6dj@[L.נؠNO}'}&=ѧQܱղɷJeaȻջ)XYZ[in|¼üļżƼǼȼɼʼ̼мҼԼؼݼ  !"#(-.345EFGHIJKLMNPTVZ_dijklnrtv{ýŽƽؽٽڽ۽ Bq`#d?j_$O8+Vfys{qnw14D~=TU_e&U=UI-z n 0Ng  #+3;CKST]emu} !"+357?GOW_`ghpxm2;--vW,f g S   8   F   F   - r  WXb-o(u !"#2>KXgt #01Nf~7Og!9QiNk_  !q!!":""$.%h%&&'X'''++:,;,h---.y102b3y444455+66_89%9S9999(:(;W;;;<<0==>>>???ddde%fxffgEggg7hthh i?iiij[kl&r3r9rYryrrrss(s-s/s4s9s;s?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~ ʑ000HF00 00 00/0000HO_00 00 00 ʑ00 _ʑ00 ʑ00 *@0000 0!L0"0#)x0"0 0"0 @0 0 0 ‘0&0'X 0'0(<W0'0 0'0 0'0 0&0 0&0 0&0 00 @0k1 @0k1 008L00L00x@0k1 00 00 008L00L00x00 00 00 008L00L00x00 0@0 A00 00 00 00 0 0 00 00 00 00 00 0 0x00 00@00@00@00@00@00 00 0 0M=0 000  00  000000M=0 00 000000000000000000000000000 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00  @0 0809;080 080 080 @0 0=0>@00?0@0?00?00=0@0 0809;080 0I0 080 @0 0L0M@00N0O0N00N00L0@0 0 $$$$$$$$$$$$$$$' 9 $(52"V l!AlJ} /06@E4[xܫ n(-Gld\ZB`acfjmoqrtvy{~x zxJz;i ^ ')X,,<-~/002244(5^KlZZv(8T$R|^V,3Kg{~|}~\ДxJ:.F//~0016R|8<P 5(RfrĜPzԝ0\pzx@l$^Lx*4(` Bb,&:Pgܟ _bdeghiklnpsuwxz|}UikNbdfz|~357KMOceg{}!579MOQegi} R:::::::::::::::::::::::::::  '!!8;<@9;N(   @ Y"5+7 N   "A$ N   Y&( N   Y(+ N   &+ N   &*+ N    Y6-R/ N    YR/n1 N     Y35  N    Y57 N     6-"2  N    37  N    6-5+"2  N    3*7  ZB  S D''ZB  S D**ZB  S D..ZB  S D00ZB  S D44ZB  S D66ZB  S D((ZB  S D00ZB  S D55ZB  S D$&ZB  S D+6-ZB  S D "2 3TB  C D + 6-TB  C D $ & b Y"5+7   #" N !  "A$ N "  Y&( N #  Y(+ N $  &+ N %  &*+ N &  Y6-R/ N '  YR/n1 N (  Y35 N )  Y57 N *  6-"2 N +  37 N ,  6-5+"2 N -  3*7 ZB . S D''ZB / S D**ZB 0 S D..ZB 1 S D00ZB 2 S D44ZB 3 S D66ZB 4 S D((ZB 5 S D00ZB 6 S D55ZB 7 S D$&ZB 8 S D+6-ZB 9 S D "2 3TB : C D + 6-TB ; C D $ &B S  ?D{_Rb$zt LL(#dt`8>`8>`7>o)o)u)St)w)w)S urn:schemas:contactsSn9*urn:schemas-microsoft-com:office:smarttagsplace Td~*349:<=@NWX]^`afhty"%)+5  !&'-.89;<HIQR[\^_fgo   !,-78C   $%*+2FLMTUXY\]fgstyz  ()./9HIPVW^_bchiop|}':;BHIOPWX[\abhistvw"#-56@BFGWX_`hjqr         & ' ) * 7 8 > ? G H R S Y Z c d h i p q | }      ) * / 0 4 5 8 9 = > F H Q R [ \ a b h i k l q r } ~      ! ' ( 2 3 ; < D E O P W X ] _ e f m n q r z {     ' ( 4 5 < = D E P Q \ ] d e l n p q s t            % & ) * 6 7 9 ; > ? E F K L X Z d e g h t u ~   #$'(78BDGHJKWXfgqr/067<=?@IJQSUV\]abqrxy  !#'(1245ABDELMQS]^efhisu'(./4578?@RSbcst} "#/089DENPWX\]_`ijst %&)*-.78FGIJQR]^ijnoyz|}$%*+129:FGIJLMRSZ[bcnostvw '(+,34@ACDHIVW\]ijpqvx~ #$'(-.45?AMOXZdeghqrz{ #%/023?@HIXYabijtu|}  !"*+57CDJKOPX[abhipqtuz{+,45<=JKMNXYefoqyz "#)*34ABUW^_jkrs{|~  #$&'34=>GHPQVWabdeqrz{ %&/089DELMXY[\cdpqyz  $%-.459:ABEFIJUV`asu|}  46BCIJRS]^demnxy!"%&+,./:;BDNOZ[_`ghwx|}       " # , - 3 4 < = H I Q R T U ` a v w  !! ! !!!!!!!,!-!7!8!:!;!C!D!R!T!^!_!i!j!p!q!x!y!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!""""""""$"&"-"."8"9"@"A"D"E"L"M"Y"Z"a"b"m"n"q"r"}"~"""""""""""""""""""""""""""""""########%#/#0#?#@#F#G#O#P#Z#\#d#e#l#m#r#s#u#v#~##################################$$ $ $$QQ9NPS;<-Y _ w u7p 6Z[p T!""##$'?(((())l)Z*+++-\.]...v/w//d0g0 11T11122L3M333 55G6H6667778_9`9::::];^;;<<<==>>=?>?'@(@@@@>BBCCCCDDDDD\EEEEEFFFGGGH H.H5HmHHH=I>IIIII]J^JJJ.K/KKK'L)LLLMMMMxNNN OPPPPNQOQIRJRSSSTTUUUPVQVV ZZZZZ\[^[[[\\]]^^__w____```5aaabbcd dQdZde)effmGnHnnn#o$ooo"p#p{ppqstXuQvvwxyG}W~e~q؃1?25=MMT`cJ'-'^gVwNY-<ٹyx|GHUVxz@A*+EOV"#.V"?@ d[]`izWX'0>E{opL#,*cl#5W`Uj/jlxyB\^MPQ2     MN'*3CDLF G   !!""9#:#F#G##!$#$1$$w%y%(s)))*1+2++d,g,]0e0=1?1c1g1z11111122+444555566R6S6666677x8z88839499W;[<===>>>>??a?ABDDD.E/EEEEEFHITJ;KAM]NNO3STT V!VVVWZ[[\]]H^J^^-_____``aaaaaaaqbrb~bcc c&cccc:ddddde[e\eeeeff_fbfdfggMgNgXgmggghhhii*j,jDjIj]jhjwjjjjjkk kMkkkkkk^lcllllmmmmjn{n}nnMoaoco'pdppppq4ryrzrrrospssduQvSv_vtwww}www8xxxxxxy>y@yyyy"z#zWzXzz{{{{{{V|a|||||~~~~~&K؁#[^a{ЂgȄɄ^_efG$%bcopьӌ #)2ύЍ9<BKjsGː̐TUܔݔj–ŖIL`ė&,x,=@567͝Н6958L-.֠Omn*2|iRܱԲM$% ˵ȷ`q`3TW!#QTZb>SV\dvyj*-jmY\z{ v!$*6dfxyrs@A3478~!{~HIe #n !v1834X[D}~45<=URU[a^_efdeqQTZ`&T%(=~QTUaJ\_flIcf  lnEz{:;_- -uU_a,e ftw R      7 @ B  E    E S V    , g j r   LOMPX"%-nou ;>NjkJ47=CN#$]!JMSY   !  !q!!!!"9":""""""##$$($$.%g%h%%%%%%%A&B&~&&&&'X'''''(())* ***+++;,%-k-r---y1/244555*6+668899999':(:4:;;;;W;;;;;<><v<y<</=A=D====>>>???23:?գ[G@$V:;'߶ٸݽvmXv5P? .HLHI7A%&-CV(*< vPS33333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333333;<=|TX=AGK9=-q__|pp@]-eɓ:5_1M6`Mc\T?  + "a,,//9@::::W; =%=}==Y@@FFhFFF'GOP=JȻ)[bz NgN&r9rYryrsYtʒf0X٣ߤ)Ye"Fs".T`wao'5,:L-HJacz|i2Rik 79NSEFxx;;HI:;"#9S%teHj+=j8R—0`<,`w_h4 ZަAG:p``NQ['"ЬS$]/G*E:yF;.!*/8Kg33k4 (r";7pb\c:8hcB4lYD<f!J"hjMx{hRU;![\#t[T~\H\*wt|eA]tiX qGn$ |^`|o(. TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH1^`1o(. TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh  ^ `OJQJo(hHh\ \ ^\ `OJQJo(hHh,,^,`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh  ^ `OJQJo(hHh\ \ ^\ `OJQJo(hHh,,^,`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohll^l`OJQJo(hHm^`mo(. TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.h^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh  ^ `OJQJo(hHh\ \ ^\ `OJQJo(hHh,,^,`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh  ^ `OJQJo(hHh\ \ ^\ `OJQJo(hHh,,^,`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH[ [ ^[ `OJQJo(hH++^+`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHokk^k`OJQJo(hHm^`mo(.TT^T`OJQJo(hH- $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh  ^ `OJQJo(hHh\ \ ^\ `OJQJo(hHh,,^,`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohpp^p`OJQJo(hHh@ @ ^@ `OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohPP^P`OJQJo(hH|^`|o() TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`o(. SS^S`hH. # L# ^# `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. cc^c`hH. 33^3`hH. L^`LhH.^`o() TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`o(. TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh  ^ `OJQJo(hHh\ \ ^\ `OJQJo(hHh,,^,`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohll^l`OJQJo(hH^`o() TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`o() TT^T`hH. $ L$ ^$ `LhH.   ^ `hH. ^`hH. L^`LhH. dd^d`hH. 44^4`hH. L^`LhH.^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHopp^p`OJQJo(hH@ @ ^@ `OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoPP^P`OJQJo(hH^`OJQJo(hH-^`OJQJ^Jo(hHo  ^ `OJQJo(hH\ \ ^\ `OJQJo(hH,,^,`OJQJ^Jo(hHo^`OJQJo(hH^`OJQJo(hH^`OJQJ^Jo(hHoll^l`OJQJo(hH%e}y]ti ()ټu,\SummaryInformation(yDocumentSummaryInformation8$CompObjqNormal h.resmiyye193Microsoft Office Word@k@[@<6@ҏEr՜.+,0 hp   DNA Projectp'   @h$5"A0A0A0|3t!E<kRU(! + ]#2Z^ov5Ez::|H@eja=Z:0 =v !P#[$0U': ))a)!;*hP-n- .(._z.(t/)1u2S33Y)3e04Z55B5PU5V79(9;Y;h=M?=P?>A\B "C+OCmCZEH,BH1I 2IbIiJgLVlL\M4MU I"p~QvLZ+w$V}8^vK!ZFp-;@ (5ap ~<M-3!6r`U#{ m,@qGE} K9|K)K-8S2vKFRj M#S]+^0"=$W6S2= L| |"$FZ@zGtYLPV0MQ/"F,lOC ^%2HTz8`+Uy{|~SWX<@AFJK8<= $%Ϗ IJ],-IdeɓijyzTUtu^_~KL\ T[\]^-6=>? 99999999:?:@:::::::: ;1;U;V;hFkFxFFFFFFG%G&Gջ)XYZ[in|¼üļżƼǼȼɼʼ̼мҼԼؼݼ  !"#(-.345EFGHIJKLMNPTVZ_dijklnrtv{ýŽƽؽٽڽ۽ 0Ng  #+3;CKST]emu} !"+357?GOW_`ghpx !"#>017!939۰rr(-/49;